حمل مفهومی

[ویکی فقه] حمل مفهومی یکی از اصطلاحات به کار رفته در علم منطق بوده و به معنای حمل جنبه وصفی و مفهومی محمول بر موضوع است.
حمل به لحاظ مفهوم و مصداق به مفهومی و مصداقی تقسیم می شود.
توضیح اصطلاح
«حمل مفهومی» حملی است که محمول، وصفی برای موضوع بوده، جنبه وصفی و مفهومی محمول مورد نظر باشد؛ مثلاً در قضیه «حسن سیاه است» می خواهیم صفتی از صفات حسن را بیان کنیم؛ بنابراین مفهوم سیاه مراد است، نه مصداق آن. اگر مراد از محمول، مفهوم یعنی معنای آن باشد، در این صورت، معنای قضیه این است که محمول، جزء اوصاف موضوع است. اساساً وقتی محمول، کیفیتی یا صفتی از قبیل شیرینی، شوری، تیزهوشی، نبوغ، نادانی، بدبینی، خوش بینی، میانه روی و حسودی، و به طور کلی صفت مشبهه، اسم فاعل، اسم مفعول، صیغه مبالغه و امثال آن باشد و نیز در قضایایی که برای تعریف و شناساندن ماهیت اشیا به کار می رود، مسلماً جنبه مفهوم ملحوظ است؛ چنان که در قضیه «انسان ناطق است» منظور گوینده این نیست که انسان از جمله موجودات ناطق است، بلکه مراد این است که انسان متصف به ناطقیت است یعنی نطق از صفات و خصایص او است و به همین طریق می توان به شناخت ماهیت اشیا دست یافت.
مستندات مقاله
در تنظیم این مقاله از منابع ذیل استفاده شده است:• خوانساری، محمد، منطق صوری.