جبل بن ابی قشیر

[ویکی فقه] جَبَل (حَمَل) بن ابی قُشَیْر از بزرگان و احبار یهود بنی قُرَیْظَه در مدینه بود.
پس از هجرت رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم به مدینه و مسلمان شدن گروه پرشماری از مردم اوس و خزرج، شمار مسلمانان افزون و پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله وسلم قدرتمند شد. بزرگان و احبار یهود و بنابر نظر ابن اسحاق از جمله آنان جبل بن ابی قشیر از آن رو که چشم دیدن عزت و قدرت اسلام و پیروان آن را نداشتند، از روی حسد و کینه توزی به دشمنی و رویارویی با آن حضرت برخاستند و حتی درصدد کشتن آن گرامی برآمدند. از جمله اقدام های آنان تلاش برای آشفته کردن ذهن و فکر مسلمانان و نشان دادن تعارض، تناقض و نقص در تعلیمات رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم و آیات قرآن کریم بود. بدین منظور بزرگان و احبار یهود مکرر و دسته جمعی یا در گروه های دو و سه نفره نزد پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم آمده، به گمان خود از آن حضرت مسائل سختی می پرسیدند.
آیه شأن نزول
به نقل ابن عباس روزی جبل بن ابی قشیر و شموئل بن زید از احبار بنی قریظه نزد آن گرامی آمده، گفتند:ای محمد ! ما می دانیم قیامت چه زمانی برپا می شود. اگر تو رسول خدایی بگو زمان برپایی آن چه وقتی است؟ در پاسخ پرسش آنان خداوند متعال آیه ۱۸۷ سوره اعراف را فرو فرستاد:«یَسٔلونَکَ عَنِ السّاعَةِ اَیّانَ مُرسها قُل اِنَّما عِلمُها عِندَ رَبّی لا یُجَلّیها لِوَقتِها اِلاّ هُوَ ثَقُلَت فِی السَّموتِ والاَرضِ لا تَأتیکُم اِلاّ بَغتَةً یَسٔلونَکَ کَاَنَّکَ حَفِیٌّ عَنها قُل اِنّما عِلمُها عِندَ اللّهِ ولکِنَّ اَکثَرَ النّاسِ لا یَعلَمون» و اعلام کرد که زمان برپایی قیامت را تنها خدا می داند.از سوی دیگر به نقل قتاده، این آیه در پاسخ پرسش قریش از پیامبر، درباره زمان قیامت نازل شد که با مکی بودن سوره اعراف سازگارتر است.

💡 گروهی از عرفا همچون محمد غزالی و قشیری راه میانه پیموده‌اند و نوع خاصی از سماع را فقط برای کسانی حلال می‌دانند که نفس ایشان مرده و دل ایشان زنده باشد. همچنین برخی ورود مبتدیان و اغیار را به مجلس سماع منع نموده و برگزاری آن را محدود نموده‌اند.

💡 محمدعلی کشاورز در این مجموعه نقش خواجه قشیری را ایفا می‌کرد.