امزجه ٔ اربعه

امزجه اربعه. [ اَ زَ / زِ ج َ / ج ِ ی ِ اَ ب َ ع َ / ع ِ ] ( ترکیب وصفی، اِ مرکب ) بقراط و جالینوس منش را تابع مزاج قرار داده و غلبه یکی از اخلاط ( که بزعم آنان از چهارخلط تجاوز نمیکرد ) را بر سه خلط دیگر باعث اختلاف امزجه می دانسته اند و از اینرو قائل به چهار نوع مزاج بوده اند، بدینقرار: دموی، صفراوی، بلغمی و سوداوی. و برای هریک مختصاتی جسمانی و اخلاقی ذکر می کرده اند که اجمال آن این است: 1- دموی مزاج ( خوش آب و رنگ و بظاهر قوی بنیه )، خوشبین و خوشگذران، جدی و سبک مغز و سطحی است. 2- صفراوی مزاج ( باریک اندام و زردفام )، باحرارت و خشن و زودخشم و جاه طلب و ثابت قدم است. 3- بلغمی مزاج ( قطور و کم بنیه )، خوش مشرب و خونسرد و سست عنصر و کندذهن است. 4- سوداوی مزاج ( سیه چهره و باریک اندام ) مضطرب و ناراضی و بدبین است. تحقیقات سده نوزدهم درستی تقسیم فوق را مورد تردید قرار داد. ( از مبانی فلسفه تألیف علی اکبر سیاسی چ سال 1344 ص 167 ).

بقراط و جالینوس منش را تابع مزاج قرار داده.

💡 از مصاديق كوثر و خير كثير اعطائى الهى به آن حضرت آنكه در عالم ناسوت و نشانهطبيعت او را داراى لطيفترين اجسام ماديه و اعدل امزجه قرار داده، پس جميع اجسام در حيطهجسم لطيف شريف نورانى آن حضرت قرار گرفته است.

💡 لذا نفس رحمانى را حقيقت محمديه نيز گويند. زيرا كه نفساعدل امزجه كه نفس مكتفيه است به حسب صعود و ارتقاى درجات و اعتلاى مقاماتعديل صادر اول مى گردد؛ هر چند از حيث بدا تكون و حدوث همچون ديگر نفوس عنصريهجسمانى است.

💡 در صحف عرفانيه سخن از اتحاد نفوس مكتفيه بانفس رحمانى وعقل بسيط به ميان آمده است و به همين لحاظ حقيقتصادراول را به حقيقت محمديه صلى اللّه عليه و آله نام مى برند كه نفساعدل امزجه كه نفس ‍ مكتفيه است به حسب صعود و ارتقاى درجات و اعتلاى مقاماتعديل صادر اول مى گردد بلكه فراتر از عديل اتحاد وجودى منبسط مى يابد و در اين مقامجميع كلمات وجوديه شئون حقيقت او مى گردند.

💡 و اين ولايت ساريه را حقيقت محمديه صلى اللّه عليه و آله نيز گويند زيرا كه نفساعدل امزجه كه نفس مكتفيه است به حسب صعود و ارتقاء درجات و اعتلاىعديل صادر اول مى گردد و سارى در همه موجودات مى شود.

💡 اين نفس مكتفى با نفس رحمانى و عقل بسيط متحد مى گردد زيرااعدل امزجه است و در صورت اتحاد، در تمام شوون و كلمات وجوديه ظاهر مى شود.