استفهام تجاهلی

[ویکی فقه] خود را به نادانی زدن و پرسش به قصد انکار را استفهام تجاهلی گویند.
« تجاهل » یعنی خود را نادان وانمود کردن، و «استفهام تجاهلی» -از اقسام استفهام مجازی - آن است که گوینده با این که موضوع سؤال را می داند، برای این که خود را نادان جلوه دهد، سخن خود را در قالب سؤال بیان می کند؛ مانند: (اانزل علیه الذکر من بیننا...)؛ «آیا از میان ما قرآن بر او نازل شده است». در این آیه، کافران با این که می دانستند قرآن بر پیامبر صلی الله علیه و آله وسلّم نازل شده است، اما تجاهل کرده، انکار خود را در قالب سؤال بیان می کردند.

💡 همانگونه كه در آيات قبل ديديم اسلام پيمانهاى مشركان و بت پرستان را مگر گروهخاصى لغو كرد، تنها چهار ماه به آنها مهلت داد تا تصميم خود را بگيرند، در آياتمورد بحث دليل و علت اين كار را بيان مى كند، نخست به صورت استفهام انكارى مىگويد:

💡 و با اين استفهام انكارى، در واقع كسانى را كه عالم وجاهل را در يك سطح مى بينند مورد نكوهش قرار مى دهد.

💡 استفهام در اين آيه انكارى است در مقامى كه موعظه سود نمى دهد و دعوت به حق مفيد نمىافتد، بنا بر اين مى توان گفت امورى كه در آيه شريفه ذكر شده قضاوت حتمى و حكمقطعى خداوند است به اينكه آنان را از بين برده زمين را از لوث وجودشان پاك سازد.

💡 بـعـضى از مفسرين گفته اند: (معنى جمله اين است كه آيا كسى كه وعيد خداى تعالى بهعقاب بر او واجب گشته، آيا تو مى توانى او را از آتش خلاص كنى و با آوردن (من فىالنار) اكتفا كرده، از اينكه ضمير (تنقذه ) را بياورد. و براى اينكه بيشتر شنوندهرا متوجه معنا كند، استفهام را تكرار كرده ).

💡 (آن يك نوع استفهام است براى زمينه چينى و آماده كردن نفسها و گوشها، تا اينكه قصهرا بخوبى دريابند و عاشقانه مايل به دريافت آن شوند.)

💡 اين جمله كه با استفهام انكارى شروع شده در حقيقت سؤ الى را در برابر وجدانهاى بيدارو عقلهاى هشيار مطرح ميكند كه آيا شما به اين آسمان عظيم با آن همه ثوابت و سياراتعجيبش و با آنهمه منظومه ها و كهكشانهايش نگاه نمى كنيد كه هر گوشه اى از آن دنيائىاست وسيع ؟! كسى كه قادر بر آفرينش چنين عوالم فوق العاده عظيم و منظمى است چگونهممكن است قادر به زنده كردن مردگان نباشد؟!