استفهام تسهیلی

[ویکی فقه] استفهام تسهیلی به پرسش به قصد بیان آسان بودن کار برای مخاطب اطلاق می شود.
«تسهیل» یعنی آسان گرفتن، و «استفهام تسهیلی» (تخفیفی) از اقسام استفهام مجازی است؛ گوینده، در این نوع از استفهام، برای آسان گرفتن مطلبی برای مخاطب، سخن خود را در قالب سؤال بیان کند.
مثال
مانند: (وماذا علیهم لو آمنوا بالله والیوم الآخر وانفقوا مما رزقهم الله وکان الله بهم علیما)؛ "و اگر به خدا و روز بازپسین ایمان می آوردند و از آنچه خدا به آنان روزی داده انفاق می کردند چه زیانی برایشان داشت و خدا به(کار) آنان داناست".

💡 پـس اسـتـفـهـام در جـمـله (اولو كـانوا...) استفهام انكارى است، و معنايش اين است كه بهايشان بگو: آيا آلهه را شفيعان خود مى گيريد، هر چند كه مانند ملائكه از پيش خود مالكهـيـچ چـيـز نـباشند؟ و يا مانند بتها علم و عقلى نداشته باشند؟ اين عقيده، بسيار سفيهانهاست.

💡 قطعا شروع قصه اى با اين گونه استفهام و پرسش، خواننده را ترغيب مى كند كه باتمام وجود و سراپا گوش، خود را براى شنيدن داستان آماده نمايد كه:

💡 مسلم است هيچيك از مشركان، معتقد نبودند كه آفرينش به وسيله بتها صورت گرفته، ياايـنـكـه روزى آنـهـا بـه دسـت بـتـهـا اسـت، و يا پايان عمرشان، چرا كه آنها اين معبودانساختگى را واسطه ميان خود و خدا و شفيعانى مى پنداشتند نه خالق آسمان و زمين و روزىدهنده، بنابراين پاسخ اين سؤ الات منفى است و استفهام، استفهام انكارى مى باشد.

💡 گرچه آيه به صورت استفهام است، ولى پيدا است كه استفهام انكارى است، يعنى هيچكسسخنش از داعيان به سوى الله و مناديان توحيد بهتر نيست، همان مناديانى كه باعمل صالح خويش دعوت زبانى خود را تاءكيد و تثبيت مى كنند، و با اعتقاد به اسلام وتسليم در برابر حق بر عمل صالح خويش صحه مى گذارند.

💡 اين جمله استفهام انكارى است، و جمله (فيم انت ) مركب است از مبتدا و خبر، و كلمه (من )براى ابتداء غايت است، و كلمه (ذكرى ) بنا بر آنچه راغب گفته به معناى كثرت ذكراست، كه در حقيقت مبالغه در ذكر است.

💡 اين آيه زمينه چينى مى كند براى پاسخ از تعريض و طعنه اى كه به قرآن زدند، كهقرآن آيت نيست، و استفهام در آن انكارى، و خطاب در آن بهرسول خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ) است، مى فرمايد: آيا براى آنان كافى نيستمعجزه بودن اين كتاب كه برايشان خوانده مى شود؟ و ايشان آن را با دو گوش خود مىشنوند، و معجزه بودنش را به حس در مى يابند؟ علاوه بر اين سرشار از رحمت و تذكربراى مؤ منين است ؟.