استحسان ظنی

[ویکی فقه] استحسان ظنی عدول از حکم قیاس یا قاعده عام به دلیل مصالح جزئیِ مفید ظنّ است.
استحسان ظنی، مقابل استحسان قطعی و به معنای عدول از حکم قیاس به دلیل مصالح جزئی مفید ظن می باشد. این استحسان موجب ظن به حکم می گردد. هرگاه بحث از «استحسان» به میان می آید منظور همین نوع استحسان است که در حجّیت آن بحث و گفتوگو است.
عناوین مرتبط
۱. ↑ انوار الاصول، مکارم شیرازی، ناصر، ج۲، ص۵۳۱.
...

💡 آنچه از تتبّع كلمات علماى اصول، در اين خصوص به نظر مى رسد اين است كه: اجتهاد،به مفهوم خاص خود، مرادف با ((رأ ى )) در نزد آنهاست. قياس، استحسان، مصالح مرسلهو نظاير آن هم، از قبيل مصاديق اين مفهوم است.

💡 اما نظر مالكيان در اين مورد چنين است: استحسان، يعنى فقيه به هنگام پژوهش در جزئياتمساله، مجبور نيست تا همه مسائل را با نتايج قياس ‍ منطبق نمايد، بلكه او مى تواند باتكيه بر استحسان، خود برخى از مصالح عامه را اگر چه حاوى ضرر و مشقت و دفعمصلحت باشد بر نتيجه قياس ‍ ترجيح دهد.

💡 و استحسان عبارت از ترك حكم مشابه مساءله است، آنجا كه شخص مجتهد صدور حكم خلافآن را مصلحت بداند.

💡 آنچه درباره قياس گفته شد، درباره استحسان هم جارى است؛ زيرا - چنانكه مى گويند -استحسان قياس خفى است و ادله اعتبار آن، نارساتر از ادله قياس است.