نجاست و پاکی اهل کتاب

[ویکی فقه] اهل کتاب، پیروان مذاهب و ادیانی می باشند که پیامبر آنان دارای کتابی بوده است. فقها با استناد به آیات قرآن و روایات، عنوان اهل کتاب را در رتبه اول شامل: یهودیان، نصرانیان (مسیحیان) و مجوس (زرتشتیان) نموده اند و سپس پیروان بعضی از مذاهب مانند صابئین را نیز به عنوان اهل کتاب ملحق نموده اند. مسئله طهارت و نجاست اهل کتاب از مسائل مهم فقهی است و فقهای شیعی در این زمینه اتفاق نظر ندارند و فتاوایی در مقابل یکدیگر وجود دارد. برخی از فقهای امامیه به نجاست اهل کتاب معتقد هستند و بر ادعای خود، آیات قرآن، روایات و اجماع علمای دینی را اقامه کرده اند و در مقابل تعدادی از فقهای شیعه به طهارت اهل کتاب معتقد بوده اند و بر این اعتقاد، آیات، روایات، اجماع و دلیل عقل را متمسک قرار داده اند. اهل کتاب مصداقی برای مشرک نیست و احکام شرک بر ایشان جاری نمی شود و ایشان به حکم آیه «همانا مشرکان نجس هستند» نجس نخواهند بود، چرا که آیه به صراحت در نجاست مشرکان است و اهل کتاب از شرک مبرا هستند و برخی از فقهای شیعه که با الهام از روایات، به نجاست ایشان فتوا داده اند، به علت عدم پرهیز اهل کتاب از برخی نجاسات نظیر خمر و گوشت خوک بوده است.اهل کتاب طبق اصل طهارت پاک هستند و چه بسا فقهایی که به نجاست ایشان فتوا داده اند، به دلیل غفلت از نجاست عرضی ایشان بوده است و از این رو دلایل ذکر شده در نجاست اهل کتاب کافی نیست و به جز دلالت بر نجاست عرضی، ایشان دلالتی ندارند.
مهم ترین مسئله ای که از دیرباز مورد اختلاف فقها بوده، مسئله طهارت و نجاست اهل کتاب است. هر چند تعدادی از متأخران و برخی از متقدمان فقهای شیعه اهل کتاب را پاک می دانسته اند، فتوای مشهور نزد امامیه نجاست اهل کتاب و قول معروف نیز نزد بسیاری از علمای اهل سنت مخالف با فتاوی فقهای امامیه است و جز اندکی از اهل سنت، حکم به طهارت اهل کتاب داده اند. امروزه بررسی مسئله طهارت و نجاست اهل کتاب ضروری می نماید، چرا که از سویی تعامل مسلمانان با اهل کتاب اجتناب ناپذیر است و از سوی دیگر روابط بین المللی مسلمانان با جهانیان ضرورت دارد، به علاوه به کارگیری نیروی انسانی از یهودیان و مسیحیان در بین مسلمانان و برعکس رواج دارد و بدیهی است که حکم به نجاست اهل کتاب و ضرورت اجتناب و امتناع از روابط بین مسلمانان و اهل کتاب، مصداق عسر و حرج شدید خواهد بود، پس ضرورت دارد این مسئله به صورت علمی و دقیق بررسی شود.
مفهوم شناسی
در ابتدا به بررسی مفاهیم مربوط به موضوع می پردازیم:
← مفهوم لغوی کفر
در اینجا دیدگاه فقیهان شیعه و اهل سنت درباره طهارت و نجاست اهل کتاب بررسی می شود:
← عقیده فقیهان اهل سنت
...

💡 چون كفار زودتر از مسلمانان چاه هاى آب را تصرف كرده بودند و آب در اردوگاه مسلمانانوجود نداشت، شيطان در اين موقع، وقت را غنيمت شمرد و دردل آنان وسوسه كرد و آنها را به فكر انداخت كه دشمنان شما چاه هاى آب را تصرفكردند و در حال رفاه به سر مى برند. ولى شما آب نداريد كه بخوريد، بايد درحال نجاست و جنابت و بدون وضو و غسل نماز بخوانيد، نماز با اين وضع فايده ندارد ونخواهد داشت.

💡 مساءله 3 - جز با يقين نه حكم به نجاست چيزى نمى شود و نه بطهارت چيزى كهنجاستش ثابت بوده و با نبود يقين جز دادن ذى اليد (يعنى كسيكه چيزى را در اختيار داردو خبر دهد كه اين نجس است و يا اين چيزى كه نجس ‍ بوده پاك شده است ) و نيز با شهادتدو شاهد عادل ثابت نمى شود و كافى بودن يك شاهدمحل اشكال است بنابراين هم در شهادت به نجاست و هم در شهادت به پاك بودن نجساحتياط ترك نشود.

💡 و گفت: چنانکه ترا از شکم مادر بیرون آورد از میان نجاست و شیر پاک خالص غذای تو گردانید وترا به پاکی پرورش داد همچنان از دنیا بیرون بردت از میان گناه و معاصی و شراب رحمت و مغفرت و عزت چشاند و پاک گرداند و در بهشت فرود آرد پاک از همه آفتی.

💡 نقلست که مدتی خضر را ندید تا روزی که کنیزک جامهٔ کودک شسته بود وطشتی پر نجاست و بول کرده و شیخ جامه پاکیزه باد ستاری پاک پوشیده بود و به جامع می‌رفت مگر کنیزک به سبب درخواستی درخشم شد و آن طشت برداشت بسر شیخ فرو کرد شیخ هیچ نگفت: و آن خشم فرو خورد در حال خضر را علیه السلام بیافت.

💡 به همين دليل اين واژه در موارد زيادى به كار مى رود كه مفهوم آن يعنى نجاست و آلودگىظاهرى وجود ندارد، مثلا دردهائى را كه دير درمان مى پذيرد، عرب نجس مى گويد،اشخاص پست و شرور با اين كلمه توصيف مى شوند، پيرى و فرسودگى بدن را نيزنجس مى نامند.

💡 مساءله 23 - آبى كه دروضوء استعمال مى شود بدوناشكال پاك است و حدث و خبت را برطرف مى سازد (يعنى هم ميتوان دوباره با آنغسل كرد و وضوء گرفت و هم چيزنجس را با آن تطهير كرد) همچنانكه آبى كه درغسل استعمال مى شود طاهر و مطهر از نجاست و بلكه اقوى آنست برطرف كننده حدث نيزهست.