مفسران معتزله

«مفسران معتزله» به گروهی از مفسران قرآن گفته می‌شود که در تفسیر خود دارای گرایش کلامی معتزلی هستند و آرا و اصول فکری مکتب معتزله را در فهم آیات به کار می‌گیرند. معتزله یکی از فرقه‌های اسلامی است که به آزادی اراده انسان، اختیار و مسئولیت فردی اعتقاد دارد و در مباحث اعتقادی رویکرد عقل‌گرایانه دارد. بنابراین مفسران معتزله کسانی‌اند که علاوه بر دانش تفسیر، دیدگاه‌های اعتقادی معتزلی را نیز در تبیین آیات قرآن دخالت می‌دهند. این مفسران در تاریخ علوم اسلامی نقش مهمی داشته‌اند و آثار تفسیری ارزشمندی از خود به جا گذاشته‌اند. از جمله آنان می‌توان به زمخشری اشاره کرد که تفسیر مشهور «الکشاف» را نوشته است. همچنین قاضی عبدالجبار همدانی از چهره‌های برجسته این جریان در حوزه تفسیر به شمار می‌رود. برخی دیگر از مفسران معتزلی نیز کتاب‌هایی در زمینه احکام و تفسیر قرآن تألیف کرده‌اند. آثار آنان اغلب بر تحلیل عقلی آیات و تأکید بر عدل الهی و توحید متمرکز است. این تفاسیر در تاریخ تفسیر قرآن جایگاه خاصی دارند و در مطالعات علوم قرآنی مورد توجه قرار می‌گیرند. به طور خلاصه، «مفسران معتزله» به مفسرانی گفته می‌شود که با رویکرد فکری معتزلی به تفسیر قرآن پرداخته‌اند و دیدگاه‌های این مکتب را در شرح آیات به کار برده‌اند.