قیام زید بن علی بن حسین

[ویکی اهل البیت] قیام زید بن علی بن حسین (ع). از بزرگترین قیام­هایی که علیه نظام جائر اموی صورت گرفته است، قیام زید بن علی بن الحسین علیه السلام است؛ این قیام که در سال صد و بیست و یک هجری و به منظور امر به معروف و نهی از منکر و نیز انتقام از قاتلین شهدای کربلا در کوفه به وقوع پیوست، توانست ضربه­ای مهلک بر مبانی مشروعیت خلفای اموی وارد آورد.
ظلم و ستم بی­حد و حصر حکام اموی و فسق و فجور آشکارشان و نیز تاخت و تاز بی­باکانه آنان بر اساس و مبانی اعتقادات اسلامی روح بلند و آزاده زید را به شدت آزرده و متأثر ساخته بود. سفرهای زید به شام و برخورد زشت و زننده هشام بن عبدالملک با او در جمع درباریان و نیز اعمال و سخنانی که از خلیفه اموی در خلال این سفرها، سر زده بود نیز عزم زید را برای قیام راسختر نموده، آتش قیام را بیش از پیش در دل او شعله­ورتر ساخت.
در بازگشت از سفر شام، مردم کوفه با اطلاع از ورود زید به عراق، به دنبال او رفتند و وی را در قادسیه ملاقات کردند، آن­ها او را به قیام فراخوانده، اعلام وفاداری کردند و سوگند یاد کردند که تا آخرین قطره خون در راه او جهاد کنند و حمایت­شان را از او دریغ ندارند.
در پی اصرار زیاد کوفیان، سرانجام زید پذیرفت؛ اما سیاست­مداران کهنه­کار حجاز و عراق، زید را از این کار بازداشته، پیمان­شکنی کوفیان را یادآور شدند. زید نیز به هر یک از آنان جوابی در خور داده آماده قیام گردید.
یوسف بن عمر - استاندار عراق - ورود زید را به کوفه برنمی­تابید؛ از این­رو خواستار خروج او از شهر شده به عامل خویش در کوفه، دستور داد که همواره مزاحم زید باشد؛ اما زید برای ماندن در کوفه اصرار می­ورزید و به بهانه­های مختلف چون اشتغال به تجارت و نیز بهانه بیماری و دعوی با طلحة بن عبیدالله بر سر مالی مشترک در مدینه، هر بار از دستور والی سر باز می­زد.
او ده ماه در کوفه و بصره مخفیانه مردم را به نهضت و قیام و بیعت با خود دعوت می­کرد، در این مدت زید در منازل شیعیان کوفه و بصره بسر می­برد و گاه گاهی نیز به جهت امنیتی محل سکونتش را تغییر می­داد.
مردم فوج فوج به محل سکونت زید ­رفته و با او بیعت می­کردند. نقل شده است که بیعتی که زید از مردم می­گرفت، بر این اساس بود که: «ما شما را به کتاب خدا می­خوانیم و سنت پیامبر او و نبرد با ستمگران و دفاع از ضعیفان و عطای محرومان و تقسیم غنیمت میان صاحبانش به مساوات و رد مظالم و باز آوردن سپاهیان دیر مانده و یاری اهل بیت علیهم السلام در مقابل مخالفان که حق ما را نشناخته­اند...»

💡 نجاشی ذیل نام یکی از اصحاب محمد باقر نوشته‌است که این شخص، تنها فرد از اصحاب محمد الباقر بود که در قیام زید شرکت کرد؛ به تعبیر دیگر، می‌توان از گزارش نجاشی چنین برداشت کرد که تنها یک نفر از اصحاب محمد باقر در قیام زید شرکت جست.

💡 قیام زید سرانجام در سال ۱۲۲ ه‍.ق بعد از درگذشت محمد باقر صورت گرفت و با شکست مواجه شد.

💡 یک روز قبل از شروع قیام زید، کارگزار کوفه مردم را در مسجد کوفه به دور خویش جمع کرد و آنان را تهدید نمود و سرانجام آنان را زندانی کرد.

💡 همچنان‌که قیام زید و پس از او یحیی بن زید فقط زمینه بهره‌برداری عباسیان را فراهم کرد.