قوای ادراکی

[ویکی فقه] قوای ادراکی انسان از مباحث مهم معرفت شناسی است. تعدّد ابزار شناخت، از آن رو است که قوای ادراکی انسان متعدّدند. این قوا عبارت‏اند از: حس، خیال، وهم، عقل و قلب. هر چند ابزارهای شناخت متعدّدند، شناسنده واقعی همان نفس انسان است که در همه مراتب شناخت حضور دارد.
ابزارهای شناخت به قرار زیر هستند:
← ابزار حسّی
برخی آیات قرآن، به ابزارهای شناخت انسان اشارت برده‏اند؛ از جمله: «وَاللَّهُ أَخْرَجَکم مِّن بُطُونِ أُمَّهَاتِکمْ لَا تَعْلَمُونَ شَیئاً وَجَعَلَ لَکمُ السَّمْعَ وَالْأَبْصَارَ وَالْأَفْئِدَةَ لَعَلَّکمْ تَشْکرُونَ».

💡 در فلسفه صدرایی، قوه خیال یکی از قوای ادراکی باطنی نفس است که خزانهٔ نگهداری صور خیالی دریافتی حس مشترک است. از نظر ملاصدرا قوة خیال را مدرِک (درک کننده) نیست بلکه معین بر ادراک و یک نگه دارنده صور خیالی است. زیرا اگر مدرک نیز باشد، باید همهٔ صور موجود در آن بالفعل درک شوند، در حالی که چنین نیست.