بیش فعالی

{hyperactivity} [روان شناسی] فعالیت حرکتی بیش ازحد همراه با بی قراری و پاسخ شدید

بیش فَعّالی (hyperactivity)
(یا: اختلال بیش فعالی ـ کم توجهی) اصطلاحی در روان پزشکی و روان شناسی، اختلالی مربوط به دورۀ کودکی با علایمی چون بی قراری، نداشتن تمرکز، پرحرکتی و اختلال در کنترل تکانه. شخص بیش فعال در مدرسه، کار، دوستی، و زندگی خانوادگی دچار مشکل می شود. برخلاف نظریه های گذشته که قند رژیم غذایی یا طرز تربیت کودک را عامل بروز بیش فعالی می دانستند، تحقیقات اخیر راسل بارکلی نشان می دهد که این اختلال اغلب موروثی است. شیوع بیش فعالی در سه تا پنج درصد کودکان دبستانی است و در پسرها دست کم چهار برابر دخترهاست و با متیل فنیدیت (ریتالین) درمان می شود. از ۱۹۹۴ تا ۱۹۹۶، مصرف این دارو در امریکا ۵۰ درصد افزایش یافت. عوارض آن معمولاً با افزایش سن کاهش می یابد، ولی حدوداً در ۲ درصد از مبتلایان تا بزرگسالی نیز ادامه دارد. از آن جا که بیشتر کودکانْ سر به هوا و پرجنب وجوش اند، تشخیص بیش فعالی در آنان دشوار است؛ از این رو، متخصصان برای تشخیص آن از دستورالعمل هایی استفاده می کنند. برای مثال نشانه های آن باید پیش از ۷سالگی بروز یافته و شش ماه دوام داشته باشد. دیگر این که این علایم دست کم در دو محیط، مدرسه و خانه، مشاهده شود. کودکِ بیش فعال معمولاً زود از درس خسته می شود، نمی تواند آرام بنشیند، به هر چیزی دست می زند، فکر نکرده عمل می کند و ناغافل به وسط خیابان می دود. یک چهارم کودکان بیش فعال پس از بلوغ در گروه بیماران دارای اختلال شخصیتی ضد اجتماعی قرار می گیرند.

💡 همچنین در درمان مشکلاتی همچنان بی‌خوابی، اضطراب، عدم تمرکز و خستگی مزمن می‌توان با گوش دادن به بیت‌هایی با امواج به ترتیب دلتا، آلفا، بتا و گاما تا حد زیادی خود را درمان کرد. باینورال بیت‌ها در درمان بیش فعالی می‌توانند تأثیر زیادی داشته باشند.

💡 بیش فعالی سلول‌های تکا باعث هیپرآندروژنیسم و کم‌کاری آن‌ها منجر به کمبود استروژن می‌شود. تشکیل تومورهای سلول گرانولوزا به ندرت اتفاق می‌افتد (کمتر از ۵ درصد از موارد سرطان‌های تخمدان). با این حال این تومورها در مواردی همراه بت سلول‌های تکا به وجود می‌آیند. تکوما، تکثیر خوش‌خیم سلول‌های تکا است که می‌تواند با اختلال عملکرد هورمونی بروز کند.

💡 تجزیه و تحلیل پس از مرگ انسان‌ها افزایش تراکم عصبی در آمیگدال در اوتیسم را در مقایسه با گروه کنترل نشان می‌دهد که نشان دهنده یک ارتباط بالقوه و حمایت از مدل بیش فعالی است.

💡 بیش فعالی عموماً به دو دسته تقسیم‌بندی می‌شود که در ادامه به‌طور خلاصه به آن پرداخته شده‌است. در ادامه نیز به روش‌های درمان دارویی و غیر دارویی این عارضه در کودکان می‌پردازیم.