تبریز از کهنترین شهرهای ایران است که پیشینه آن به اواسط هزاره دوم پیش از میلاد بازمیگردد. پس از ظهور اسلام نیز این شهر شاهد رویدادهای بسیاری از دوران سلجوقیان و ایلخانان تا قاجاریه و پهلوی بوده و توسعه چشمگیری یافته است. یافتههای باستانشناختی، دیرینگی تبریز را به اواسط هزاره دوم پیش از میلاد میرساند. در کاوشهای محوطه تاریخی مسجد کبود تبریز در سال ۱۳۷۸ شمسی، آثاری از یک گورستان متعلق به اواخر هزاره دوم یا اوایل هزاره نخست پیش از میلاد بهدست آمد که بر پایه آنها میتوان از تبریز سههزار یا سههزار و پانصد ساله سخن گفت. در این کاوشها که در عمق ده متری از سطح زمین انجام گرفت، هشتادوهشت گور متعلق به دوره آهن شناسایی شد. این گورها به سه دوره با شاخص سفالهای قرمز، خاکستری، و خاکستری از نوع آبریز (لولههای) جدا، بهترتیب از جدید به قدیم، تقسیم میشوند. این یافتهها کهنتر از ۱۵۰۰ پیش از میلاد نیست و نشان میدهد جایگاه تبریز کنونی و تاریخی از سههزاروپانصد سال پیش زیستگاه انسان بوده است.
دستیابی به یک گورستان متعلق به حدود آغاز هزاره نخست پیش از میلاد، همراه با بخشی از آثار معماری، نشانگر آن است که باشندگان فرهنگ سفال خاکستری تبریز در سههزار سال پیش، با وجود همگونی آثار سفالیشان با گورستانهای دیگر جایگاههای سفال خاکستری سیاه مانند کرج، شهر پیشوا در ورامین و جز آنها، از نظر شیوه زندگی در مرحله پیشرفتهتری قرار داشتند. همچنین نوشتههای کتیبه سارگن دوم نشان میدهد که تبریز در سده هشتم پیش از میلاد، بهگاه حمله سارگن دوم به اورارتو در ۷۱۴ پیش از میلاد، جایگاهی آباد و بزرگ با باروهای استوار و مضاعف بوده است.
