برهان لم

[ویکی فقه] برهان لم یکی از اصطلاحات به کار رفته در علم منطق بوده و به معنای استدلال از وجود علت به وجود معلول است.
برهان لمّ برهانی است که در آن از وجود علت به وجود معلول پی برده می شود و حدوسط، افزون بر اینکه علت اثبات (تصدیق یا وجود ذهنی) اکبر برای اصغر است، علت ثبوت (وجود خارجی) اکبر برای اصغر نیز است و همین ویژگی سبب برتری آن بر قسم دیگر برهان، یعنی برهان انّ است که فقط علت اثبات است نه ثبوت. دلیل نام گذاری برهان لمّ آن است که مفید چرایی حمل اکبر بر اصغر به هر دو وجه خارجی و ذهنی آن است. مثال برهان لِمّ: این آهن گرمای شدید دارد، هر گرمای شدیدی آهن را منبسط می کند؛ نتیجه آنکه این آهن منبسط است. در این مثال، گرمای شدید هم علت حکم به انبساط آهن (واسطه در اثبات اکبر برای اصغر) و هم علت خارجی برای انبساط آهن (واسطه در ثبوت اکبر برای اصغر) است.
مستندات مقاله
در تنظیم این مقاله از منابع ذیل استفاده شده است:• مظفر، محمدرضا، المنطق.
۱. ↑ مشکوةالدینی، عبدالمحسن، منطق نوین مشتمل بر اللمعات المشرقیه فی الفنون المنطقیه، ص۶۲۴.
...

💡 منطقیان معتقدند که در میان اشکال مختلف قیاس اقترانی، شکل اول کامل‌ترین قیاس است، زیرا در این صورت از قیاس است که نتیجه، از وضع دو مقدمه به تنهایی لازم می‌آید و تنها قیاسی است که شناخت ماهیت که از راه حد تام میسر است را امکان‌پذیر می‌سازد، زیرا در شکل دوم هرگز نتیجه موجبه به دست نمی‌آید در حالی که شناخت ماهیت نیاز به قضیه موجبه دارد. علاوه بر این در اغلب موارد در علومی که از برهان لمی استفاده می‌کنند، از همین قیاس صورت اول استفاده می‌شود.