بهمن شاه

بهمن شاه

علاءالدین حسن بهمن‌شاه که نام اصلی او ظفرخان یا حسن گانگو ذکر شده است، بنیان‌گذار سلطنت بهمنی در دکن به شمار می‌رود. دربارهٔ منشأ قومی و جغرافیایی او میان مورخان اتفاق نظر وجود ندارد. به گفتهٔ پژوهشگرانی چون گوردون کر و آندره وینک، ظفرخان دارای اصالتی افغانستانی بوده است. محمدقاسم فرشته، مورخ دورهٔ گورکانی، نیز بر این باور است که منشأ او بسیار مبهم و غیرقابل ردیابی است، اما به‌طور کلی او را اهل سرزمین افغانستان می‌داند. در مقابل، هرمان احتمال می‌دهد که ظفرخان ترک‌تبار یا افغانستانی با تبار نامشخص بوده باشد. ریچارد ایتون نیز با اشاره به مهاجرت گروه‌هایی به دکن، خاندان او را در زمرهٔ مهاجران شمال هند می‌داند که ریشه‌هایی در میان ترک‌ها داشته و به زبان‌های هندی یا اردو سخن می‌گفته‌اند.

در خصوص زندگی اولیهٔ حسن گانگو، به دلیل فقدان منابع معتبر و شفاف، اطلاعات قطعی بسیار اندک است. آنچه تقریباً مورد توافق مورخان قرار دارد، فروتنی خاستگاه اجتماعی اوست. هیچ مدرک تاریخی معتبری برای افسانه‌های مربوط به نسب والا یا پیشینهٔ اشرافی او یافت نشده است. با این حال، ضیاءالدین برنی، وقایع‌نگار معاصر و تاریخ‌نویس دربار سلطان فیروز شاه تغلق، نام «گانگو» را برای او تأیید کرده و آن را نامی هندو می‌داند. برخی پژوهشگران دیگر نیز این نکته را پذیرفته‌اند و بر ابهام در پیشینهٔ قومی و مذهبی او تأکید کرده‌اند.

افسانه‌ای مشهور که توسط محمدقاسم فرشته در قرن هفدهم نقل شده است، بیان می‌کند که حسن گانگو خدمتگزار یک منجم برهمنی به نام گانگو در دهلی بوده و از همین رو به این نام شناخته می‌شده است. هرچند مورخان بعدی شواهد معتبری برای تأیید این روایت نیافته‌اند، برنی نیز تصریح می‌کند که نام اصلی علاءالدین، حسن گانگو بوده است. فرشته همچنین اشاره می‌کند که شاعران و نویسندگان متأخر، برای ستایش و تملق، او را از نوادگان بهمن معرفی کرده‌اند، ادعایی که از دید او نادرست است. برخی پژوهشگران احتمال داده‌اند که «بهمن» شکل فارسی‌شدهٔ واژهٔ «برهمن» باشد و این امکان وجود دارد که حسن گانگو در اصل به‌عنوان یک هندو زاده شده و بعدها اسلام آورده باشد؛ فرضیه‌ای که همچنان در میان تاریخ‌پژوهان محل بحث و بررسی است.

دانشنامه عمومی

علاء الدین حسن بهمن شاه ( متوفی ۱۰ فوریه ۱۳۵۸ ) که نام اصلی او ظفرخان یا حسن گانگو بود، بنیان گذار سلطنت بهمنی است. 
به گفته گوردون کر و آندره وینک، ظفرخان اصالتی افغانستانی داشت. محمدقاسم فرشته مورخ عصر گورکانی بیان می کند که منشأ ظفرخان بسیار مبهم است و قابل ردیابی نیست، اما او را اصالتاً از سرزمین افغانستان می داند، در حالی که هرمان بیان می کند که ظفرخان یک ترک یا یک افغانستانی با تبار نامشخص بود. ریچارد ایتون نوادگان خانواده هایی را که به دکن مهاجرت کرده اند، با اصل و نسبی جزئی از ترک ها به عنوان مهاجران شمال هند معرفی می کند که به زبان هندی یا اردو صحبت می کردند. 
هیچ چیز را نمی توان به طور قطعی در تاریخ اولیه حسن گانگو، بنیانگذار این دودمان، به دلیل نامعلوم بودن پیشینه او ردیابی کرد، جز اینکه او دارای منشأیی فروتن بود. مورخان هیچ تأییدی برای این افسانه نیافته اند، اما ضیاءالدین برنی، معاصر حسن گانگو به عنوان وقایع نگار دربار سلطان فیروز شاه، و نیز برخی دیگر از محققان، نام گانگو را برای او تأیید کرده اند که نام هندوی او است. علاوه بر این، افسانه ای در مورد او وجود دارد که توسط شاعر قرن هفدهم محمدقاسم فرشته نقل شده است، که می گوید او خدمتگزار یک منجم برهمینی به نام گانگو دهلی بوده و خود او را حسن گانگو می نامیدند. مورخان هیچ تأییدی برای این افسانه نیافته اند، اما برنی همچنین این واقعیت را تأیید می کند که نام اصلی علاءالدین حسن گانگو بوده است. فرشته می گوید که شاعران بعدی «که می خواستند از او چاپلوسی کنند» او را حسن گانگو از نوادگان بهمن نامیده اند، اما آن را غلط می دانند. این احتمال وجود دارد که بهمن شکل فارسی شده برهمن باشد و ممکن است که او به عنوان یک هندو به دنیا آمده باشد. 
در سال ۱۳۳۹ ظفرخان در قیام علیه تغلق ها شرکت کرد. این شورش ناموفق بود. او و یارانش در همان سال به افغانستان تبعید شدند. سپس او موفق به بازگشت به دکن شد و در سال ۱۳۴۶ در محاصره گلبرگه که در آن زمان تحت کنترل تغلق ها بود شرکت کرد. که محاصره ای موفقیت آمیز بود. سپس او را فرماندار گلبرگه کردند. ظفرخان در جریان شورش اسماعیل مخ به قدرت رسید و در سال ۱۳۴۷ به فرماندهی لشکری در دولت آباد منصوب شد. در ۳ اوت ۱۳۴۷، ناصرالدین اسماعیل شاه، که یک نجیب زاده افغانستانی بود، معروف به اسماعیل مخ، ( که امیر شورشی دکن در سال ۱۳۴۵ او را بر تخت دولت آباد نشاند ) به نفع ظفرخان کناره گیری کرد و در نتیجه حکومت ظفرخان و سلطان نشین بهمنی با مرکزیت آن در حسن آباد ( گلبرگه ) تأسیس شد. او سرپرستی سه شهر جهانگیر را بر عهده داشت که حکومت اصلی او در معراج بود.

دانشنامه اسلامی

[ویکی فقه] بهمن شاه، علاءالدین حسن گانگو، بنیان گذار سلسله بهمنیان دکن می باشد.
بهمن شاه، علاءالدین حسن گانگو (حک ۷۴۸-۷۵۹ق/۱۳۴۷-۱۳۵۸م)، بنیان گذار سلسله بهمنیان دکن (۷۴۸-۹۳۳ق/۱۳۴۷-۱۵۲۷م) می باشد. روایت های گوناگونی درباره نام «بهمن شاه» و شهرت «گانگو» وجود دارد. طباطبا لقب بهمن شاه را برگرفته از انتساب علاءالدین حسن به بهمن، پسر اسفندیار شهریار ایرانی دانسته است اما فرشته آن را برگرفته از نام گانگوی بهمن (یا برهمن) منجم می داند که نزد شاه زاده محمد تغلق (حک ۷۲۵-۷۵۲ق/۱۳۲۵-۱۳۵۱م) تقرب منزلتی داشت و علاءالدین توسط او به شاه زاده محمد تغلق معرفی گردید و از طریق وی به دربار غیاث الدین تغلق شاه (حک ۷۲۰-۷۲۵ق) راه یافت و در سلک امیران صده (مأموران مالیاتی) درآمد. بهمن شاه بعدها به موجب عهدی که گانگو بهمن با او بسته بود و به پاس محبت وی، نام او را به اسم خویش افزود. برپایه شجره نامه ای که فرشته از رساله ای مجهول المؤلف، موجود در کتابخانه مرتضیٰ نظام شاه بحری نقل کرده است، نسب بهمن شاه به بهرام گور می رسد، اما افراد یاد شده در این نسب نامه فاصله ۹۰۰ ساله میان بهرام گور و بهمن شاه را پر نمی کنند. به علاوه، فرشته خود نیز انتساب علاءالدین حسن به پادشاهان ساسانی را دست آویزی برای شاعران و مورخان دانسته است که به قصد خوش آیند او بدان توسل جسته اند. درباره نام «گانگو» نیزنظریات متفاوتی وجود دارد. برخی، نیاکان علاءالدین حسن را از سلسله کاکویه اصفهان و همدان دانسته اند که به غزنین مهاجرت کردند و تحت حمایت سلطان محمود (سل ۳۸۸-۴۲۱ق/۹۹۸-۱۰۳۰م) قرار گرفتند و ازاین رو، علاءالدین حسن به «کاکو» شهرت یافت؛ این نام بعدها تحریف گردید و «کانکو» یا «گانگو» خوانده شد. به هرحال، نظر فرشته که این نام را برگفته از نام گانگو بهمن دانسته است، استوارتر می نماید.
تولد و نسب
علاءالدین حسن در ۶۹۱ق/۱۲۹۲م زاده شد. براساس ملحقات طبقات ناصری نوشته عین الدین بیجاپوری، مادر علاءالدین حسن پس از درگذشت همسرش در غور با ۳ فرزند خود نزد برادرش، ملک هژبرالدین، مشهور به «ظفرخان»، حکمران پنجاب و ملتان رفت. علاءالدین حسن و برادر بزرگ ترش، علی شاه تحت نظر ظفرخان تربیت شدند. علاءالدین حسن ۶ ساله بود که ظفرخان در جنگ با ترکان آسیای مرکزی کشته شد، اما او و خانواده اش همچنان در ملتان ماندند. بعدها علاءالدین حسن از ملتان به دهلی رفت و در آن جا به خدمت گانگو بهمن (برهمن) درآمد و پس از راه یافتن به دربار تغلقیان، با گروهی از سپاهیان خود به دکن رفت و چند اقطاع کوچک یافت و در دولت آباد اقامت گزید.
دریافت عناوین از شاه
با شروع شورش های مختلف در قلمرو محمدتغلق شاه و از آن جمله شورش امرای مخالف در دولت آباد دکن و نیز درگیر بودن محمد تغلق شاه با شورشیان گجرات، امرای دولت آباد فرصتی مناسب یافتند و با تسلط برشهر، یکی از امران «دوهزاری»، یعنی اسماعیل فتح افغان مشهور به «اسماعیل مُخ» را به عنوان نخستین سلطان دکن و با نام ابوالفتح ناصرالدین شاه (حک ۷۴۶-۷۴۸ق/۱۳۴۵-۱۳۴۷م) بر تخت نشاندند. گویا علاءالدین حسن نیز صلاح خود را در موافقت با دیگر امرا دید. وی از سوی ناصرالدین شاه عنوان «ظفرخانی» و «امیرالامرایی» یافت و اقطاعات چندی، از جمله گلبرگه بدو اعطا شد.
فتح دولت آباد
...

بهمن شاه
تک پر یعنی چه؟
تک پر یعنی چه؟
داشاق یعنی چه؟
داشاق یعنی چه؟
فال امروز
فال امروز