مسعودی رازی

مسعودی رازی. [ م َ ی ِ ] ( اِخ ) از شعرای سلطان مسعود غزنوی بوده است. ابوالفضل بیهقی در تاریخ مسعودی در حوادث سنه 430 هَ.ق. گوید: و امیر [ مسعودبن محمود غزنوی ] رضی اﷲ عنه به جشن مهرگان نشست روز سه شنبه بیست وهفتم ذی الحجة بسیار هدیه و نثار آوردند. شعرا را هیچ نفرمود و بر مسعود رازی خشم گرفت و او را به هندوستان فرستاد که گفتند او قصیده ای گفته است و سلطان را نصیحتها کرده ( در تعریض به قبائل سلجوقیه ) در آن قصیده، و این دو بیت از آن قصیده است:
مخالفان تو موران بدند مار شدند
برآر زود ز موران مار گشته دمار
مده زمانشان زین بیش و روزگار مبر
که اژدها شود ار روزگار یابد مار.
این مسکین سخت نیکو نصیحتی کرد هرچند فضول بود و شعرا را با ملوک این نرسد. ( حواشی محمد قزوینی بر چهارمقاله ص 28 از لباب الالباب ج 2 ص 63 و تاریخ بیهقی ص 601 ).

نام وی در ترجمان البلاغه که بسال ۵٠۷ تحریر شده مسعود غزنوی آمده است و چهار بیت از اشعار او در آن کتاب ثبت است که دو بیت آن همانست که در تاریخ بیهقی بنام مسعود رازی ذکر شده و آن در شرح جشن مهرگانی است که امیر مسعود در سال ۴۳٠ برپا داشته بود. عوفی در لباب - الالباب از شاعری بنام مسعود رازی نام برده که در سلک همراهان مسعود غزنوی بوده است. نظامی عروضی در شمار شاعران عهد غزنوی یکی را بنام مسعودی ذکر کرده است. مسعودی یا مسعودی رازی معاصر سلطان مسعود در حدود سال ۴۳٠ که دچار غضب سلطان شده و به هندوستان تبعید گردید و بعد از آن خبر ما از احوال او منحصر است باین اشاره از ابوالفضل بیهقی که میگوید در روز پنجشنبه هیجدهم ماه جمادی الاخری سال ۴۳۱ ه.ق. امیر مسعود [ بجشن نوروز بنشست و هدیه های بسیار آورده بودند.... مسعود شاعر را شفاعت کردند سیصدر دینار حله فرمود و هزار دینار مشاهره هر ماهی از معاملات جیلم و گفت همانجا میباید بود اما از ابیاتی که بنام مسعود رازی در کتب تذکره آمده است غیر از این دو بیت: [ مخالفان تو موران بدند مار شدند بر آر زود زموران مار گشته دمار که اژدها شود ار روزگار یابد مار] و چند بیت دیگر بیشتر نمیباشد.

💡 در سال ۵۸۲ قمری اختر شناسان سمرقندی و طرفداران احکام نجوم، پیش‌بینی کرده بودند که در این سال در برج میزان طوفانی از باد رخ می‌نماید که شهر را زیر و زبر می‌کند. فخر رازی با شرف‌الدین مسعودی در مورد بطلان حکم منجمان به مباحثه نشست و سرانجام بر وی پیروز شد و بر سخن منجمان و به‌طور کلی به احکام نجومی خط بطلان کشید. صاحب مجمل فصیحی این حادثه را چنین توصیف کرده است: