ابوقیس بن فاکه در شان نزول

[ویکی فقه] ابوقیس بن فاکه در شأن نزول. ابوقیس بن فاکِه بن مغیره قریشی از تیره بنی مخزوم و از اصحاب پیامبر (صلی الله علیه وآله وسلم)بود.
او از تیره بنی مخزوم و یکی از ۷ یا ۵ تن مسلمانی است که در مکّه به پیامبر (صلی الله علیه وآله وسلم) گرویده؛ امّا هنگام هجرت حضرت به مدینه، از طرف پدران و اقوام خویش از هجرت باز داشته و زندانی شدند و اندک اندک فریفته شده، یا در برابر شدت شکنجه های مشرکان تاب نیاورده، از اسلام برگشتند. از جزئیات زندگی ابوقیس در این دوره و پیش از آن، بیش از آن چه بیان شد، اطلاعی در دست نیست.وی در سپاه مشرکان مکّه، در جنگ بدر (دوم هجری) حضور یافت و به دست حمزة بن عبدالمطلب یا علی بن ابی طالب (به گفته ابن اسحاق) و یا به دست عمار بن یاسر (به گفته ابن هشام) کشته شد.
[ویکی فقه] ابوقیس بن فاکِه بن مغیره قریشی از تیره بنی مخزوم و از اصحاب پیامبر (صلی الله علیه وآله وسلم)بود.
او از تیره بنی مخزوم و یکی از ۷ یا ۵ تن مسلمانی است که در مکّه به پیامبر (صلی الله علیه وآله وسلم) گرویده؛ امّا هنگام هجرت حضرت به مدینه، از طرف پدران و اقوام خویش از هجرت باز داشته و زندانی شدند و اندک اندک فریفته شده، یا در برابر شدت شکنجه های مشرکان تاب نیاورده، از اسلام برگشتند. از جزئیات زندگی ابوقیس در این دوره و پیش از آن، بیش از آن چه بیان شد، اطلاعی در دست نیست.وی در سپاه مشرکان مکّه، در جنگ بدر (دوم هجری) حضور یافت و به دست حمزة بن عبدالمطلب یا علی بن ابی طالب (به گفته ابن اسحاق) و یا به دست عمار بن یاسر (به گفته ابن هشام) کشته شد.
طریقه کشته شدنش
واقدی چگونگی کشته شدنش را چنین گزارش می کند:چون بنی مخزوم در جنگ بدر، شدت خشم مسلمانان را درباره ابوجهل دریافتند، برای حفظ جان او، لباس جنگی اش را به تن عده ای کردند تا مسلمانان را بفریبند و ابوقیس یکی از افرادی بود که لباس ابوجهل بر تنش پوشانده شد و حمزه، به تصوّر این که ابوجهل است، بر او حمله برد و به قتلش رساند. در هر صورت ابوقیس در جنگ بدر و در حال کفر کشته شد.
ابوقیس در قران
مفسران در ذیل دو آیه، از ابوقیس سخن به میان آورده اند:۱. درذیل آیه ۹۷ نساء:«اِنَّ الَّذینَ تَوَفّهُمُ المَلئِکَةُ ظالِمی اَنفُسِهِم قالوا فیمَ کُنتُم قالوا کُنّا مُستَضعَفینَ فِی الاَرضِ قالوا اَلَم تَکُن اَرضُ اللّهِ وسِعَةً فَتُهاجِروا فیها فَاُولئِکَ مَأوهُم جَهَنَّمُ وساءَت مَصیرا= کسانی هستند که فرشتگان جانشان را می ستانند؛ در حالی که بر خویشتن ستم کرده بودند. از آن ها می پرسند:در چه کاری بودید؟ گویند:ما در روی زمین مردمی زبون گشته بودیم. فرشتگان گویند:آیا زمین خدا پهناور نبود که در آن مهاجرت کنید؟ مکان اینان جهنّم و آن بد فرجامی است.» طبری می گوید:آیه درباره عده ای از جوانان مرتد، از جمله ابوقیس بن فاکه نازل شده است. طبرسی به نقل از ابوحمزه ثمالی آورده است که آیه درباره گروهی از مردم است که به اسلام گرویده بودند؛ امّا در بدر با مشرکان همراه شدند و گویا ابوقیس بن فاکه از جمله آنان بوده است. ۲. طبری در ذیل آیه ۴۹ انفال از مجاهد نقل کرده است که آیه، درباره گروهی از قریش از جمله ابوقیس است. طبرسی و آلوسی نیز آیه را در همین باره دانسته اند. مجلسی، تفصیل داستان شأن نزول را چنین آورده است:عده ای از جوانان قریش در مکّه اسلام آوردند؛ امّا پدرانشان، آنان را زندانی کردند و مانع هجرتشان شدند. آنان (هنگامه) بدر با قریش خارج شدند؛ در حالی که در تردید و نفاق بودند. از جمله آنان ابوقیس بن فاکه بود. اینان چون به یاران اندک رسول خدا نظر کردند، گفتند:اینان تهی دستان اند و دینشان آنان را فریفته و هم اکنون کشته می شوند که خداوند این آیه را درباره آنان نازل فرمود:«اِذ یَقولُ المُنفِقونَ والَّذینَ فی قُلوبِهِم مَرَضٌ غَرَّ هؤلاءِ دینُهُم و مَن یَتَوَکَّل عَلَی اللّهِ فَاِنَّ اللّهَ عَزیزٌ حَکیم= منافقان و کسانی که در دل بیماری دارند، گفتند:اینان را دینشان فریفته است و هرکس به خدا توکل کند، همانا خداوند با عزت و حکمت است».

💡 مشركان (مكه ) و منافقان (مدينه ) بارها كوشيدند كه با طرح پيشنهادهاىسازشكارانه پيامبر گرامى اسلام (صلى اللّه عليه و آله و سلّم ) را از خط توحيد منحرفسازند، از جمله همان بود كه در شان نزول فوق خوانديم.

💡 همانگونه كه در شان نزول آمد، اين آيات ناظر به كسانى است كه ولادت حضرت مسيح(عليه السلام ) را بدون پدر، دليل بر فرزندى او نسبت به خدا، و يا الوهيتش مىگرفتند، آيه نخست مى گويد: مثل عيسى نزد خدا همچونمثل آدم است كه او را از خاك آفريد، سپس به او فرمود: موجود باش، او نيز بلافاصلهموجود شد! (ان مثل عيسى عند الله كمثل آدم خلقه من تراب ثمقال له كن فيكون ).

💡 بعضى از مفسران از ابن عباس در شان نزول دومين آيه مورد بحث چنيننقل كرده اند كه اين آيه درباره كشته شدگان ميدان جنگ بدرنازل گرديد، آنها چهارده تن بودند، شش نفر از مهاجران، و هشت نفر از انصار، بعد ازپايان جنگ عده اى تعبير مى كردند فلانكس مرد، آيه فوقنازل شد و با صراحت آنها را از اطلاق كلمه (ميت ) بر شهيدان نهى كرد.