«خزهتباران» (Bryophyta) در زیستشناسی به شاخهای از گیاهان غیرآوندی گفته میشود که معمولاً در محیطهای مرطوب زندگی میکنند و برای رشد و بقا به رطوبت وابستگی زیادی دارند. این گروه از گیاهان از سادهترین گیاهان خشکیزی و از نخستین گروههای جنیندار در تاریخ تکامل گیاهان به شمار میروند و از نظر جایگاه زیستی میان گیاهان بسیار سادهتر مانند تالوفیتها و گیاهان پیچیدهتر مانند سرخسها قرار دارند. خزهتباران دارای حدود هزار جنس و دهها هزار گونه هستند و در سراسر زمین، بهویژه در مناطق مرطوب و سایهدار، به فراوانی یافت میشوند. این گیاهان فاقد ریشه، ساقه و برگ حقیقی هستند و به جای ریشه از ساختارهایی به نام ریزوئید برای اتصال به بستر و جذب آب استفاده میکنند. در خزهتباران، نسل گامتوفیت غالب و مستقل است و به صورت سبز و فتوسنتزکننده دیده میشود، در حالی که نسل اسپروفیت به گامتوفیت وابسته بوده و توانایی رشد مستقل ندارد. پیکره این گیاهان ساده و بدون بافتهای آوندی مانند زایلم و فلوئم است، به همین دلیل انتقال آب در آنها به صورت مستقیم و در مقیاس کوتاه انجام میشود. تولیدمثل در خزهتباران هم به صورت جنسی و هم غیرجنسی صورت میگیرد و مرحله جنسی آن معمولاً با تشکیل اندامهای نر و ماده چندسلولی انجام میشود. پس از لقاح، زیگوت تشکیل شده و اسپروفیت روی گامتوفیت رشد میکند و در نهایت در کپسول آن سلولهای هاپلوئید از طریق میوز تولید میشوند. از جوانهزنی اسپورها ساختاری به نام پروتونما ایجاد میشود که مرحله اولیه رشد گامتوفیت جوان را تشکیل میدهد. بنابراین «خزهتباران» گروهی از گیاهان ساده، غیرآوندی و رطوبتدوست هستند که نقش مهمی در شناخت مراحل ابتدایی تکامل گیاهان خشکیزی دارند.
خزه تباران
فرهنگستان زبان و ادب
{Bryophyta, Mosses} [زیست شناسی- علوم گیاهی] شاخه ای از گیاهان غیرآوندی رطوبت پسند، دارای رشد محوری و پوشینه های کوتاه
دانشنامه عمومی
خزه تباران ( Bryophyta ) شاخه ای از گیاهان غیرآوندی رطوبت پسند هستند که دارای رشد محوری و پوشینه های کوتاه می باشند. خزه تباران از ساده ترین گیاهان و گروه های ابتدایی جنین داران ( embryophyta ) هستند. موقعیت این گیاهان بین تالوفیت ها و پتریدوفیت ها می باشد. این گیاهان حدود ۹۶۰ جنس و ۲۴۰۰۰ گونه دارند که در همه نقاط زمین به ویژه نقاط مرطوب یافت می شوند. فسیل خزه ها در دوران ترشیاری گزارش شده است.
• گامتوفیت و اسپروفیت از نظر شکل ظاهری با یکدیگر متفاوت اند.
• گامتوفیت طولانی مستقل و سبز دارند در حالی که اسپروفیت کاملاً به گامتوفیت وابسته است.
• در شکل ابتدایی گامتوفیت تال مانند و در شکل پیشرفته گامتوفیت افراشته است
• ریشه حقیقی ندارند در عوض جذب و ثبات در بستر به کمک ساختارهای رشته ای به نام ریزوئید انجام می شود.
• ریزوئیدها گاه تک سلولی و غیر منشعب یا پر سلولی و منشعب اند.
• پیکره گیاه از سلول های پارانشیمی تشکیل شده و بدون زایلم و فلوئم و ویژگی های گیاهان آوندی است.
• تولید مثل در آنان به راه های رویشی و جنسی انجام می شود.
• تولید مثل رویشی با ایجاد انشعابات نابجا یا از طریق ساختارهای خاص مانند غده و جام جوانه اجام می شود.
• تولید مثل جنسی به روش اُاُگامی با تشکیل اندام های جنسی چند سلولی انجام می شود.
• اندام جنسی نر یا همان آنتریدی دارای شکم برجسته است که با لایه نازکی به تام JACET پوشیده شده است. این لایه سلول های زایای آندروسیت را می پوشاند. هر یک از سلول های آندروسیت به آنتروزوئید دوتاژکی متحرک تبدیل می شود.
• اندام تولید مثلی ماده اندام بطری مانندی است که باسلول های تازا احاطه شده اند.
• بعد از لقاح فوراً تخم شروع به تقسیم می کند و تقسیمات آن متقاطع است.
• اسپروفیت به سه بخش تفکیک می شود capsule - seta - foot.
• سلول های درون کپسول با انجام یک میوز سلول های n کروموزومی تشکیل می دهند.
• از رویش اسپور لوله ای به نام فیلامنتوجرم filamentougerm به وجود می آید که به گامتوفیت جوانی به نام protonema تبدیل می شود. از رشد جوانه های پروتونما گامتوفیت های برافراشته ظاهر می شوند