خالواش

گیاهی از خانوادۀ کاسنی با ساقه های بنفش و برگ های خال دار.

اسم: خالواش (دختر) (گیلکی)
معنی: نوعی سبزی معطر

[گیاهان دارویی] ← نعناخالواش

رجوع شود به:نعناع فلفلی

💡 درار یا دلار یا پینی را، که چاشنی متشکل از نعناع و پونه و کاکوتی یا خالواش به همراه نمک است، در این وسیله آماده می‌کنند. نمک در نمیار چنان آسیاب می‌شود که با ترکیب این سبزیجات خمیری لطیف برای استفاده در ماست و دوغ و خیار آماده می‌شود. پس از پایان ساختن درار به جای شستن نمیار آلوچه‌های تازه یا «هلی» را درون نمیار گذاشته و با مشته سنگ بر روی آن می‌کوبند. ترکیب درار باقی مانده در نمیار و آب ترش هلی‌ها یک ترکیب به یاد ماندنی از دوران کودکی هر گیلانی به‌شمار می‌رود.

💡 پونه (نام علمی: Mentha pulegium) ) پونه معطر یا خالواش از گیاهان خانواده نعنائیان یا Lamiaceae است. گیاهی است از سرده نعنا و تیره لب گلی‌ها و له شده برگ‌های آن عطر نعنا دارد. پونه جزو داروهای مورد استفاده در طب سنتی، قاعده‌آور، سقط‌کننده جنین، و جزو گیاهان دارویی است، اما برای کبد سمی است و باعث مرگ برخی از افراد شده‌است. اسانس آن در صنعت عطر‌سازی کاربرد دارد و دارای ماده سمی پولِگون است.