سوره فاطر

[ویکی فقه] سوره فاطر، سوره سی و پنجم قرآن کریم بوده و در مکه نازل شده است.
« فاطر » یعنی شکافنده یا پدیدآورنده. در نخستین آیه با این صفت از خدا ستایش شده است: «خدایی که آسمان ها و زمین را با شکافتن پرده عدم پدید آورد»؛ لذا «فاطر» نام سوره شد. نام دیگر آن، « ملائکه » است؛ چون در همین آیه اول از فرشتگان به عنوان رسولان حامل فرمان خدا و مجری اوامر او در جهان یاد شده است.
غرض سوره
غرض این سوره بیان اصول سه گانه دین است، یعنی یگانگی خدای تعالی در ربوبیت، و رسالت رسول خدا، و معاد و برگشتن به سوی او، که در این سوره بر این سه مساله استدلال شده، و خدای تعالی برای این منظور عده ای از نعمت های بزرگ آسمانی و زمینی را می شمارد، و تدبیر متقن امر عالم را به طور عموم، و امر انسان ها را به طور خصوص به رخ می کشد. و قبل از شمردن این نعمت ها و شروع به استدلال، اشاره ای اجمالی به این معنا می کند که: گشودن در رحمت و بستن آن، و افاضه نعمت و امساک آن منحصرا کار خدای تعالی است، و می فرماید: ما یفتح الله للناس من رحمة فلا ممسک لها...؛ خدا در هر رحمتی را که به سوی مردم باز کند کسی نیست که آن را ببندد... و نیز قبل از این اشاره اجمالی، به واسطه هایی اشاره می کند که رحمت و نعمت را از خدای تعالی گرفته، به خلق می رسانند، و آنان ملائکه هستند، که واسطه های بین خدا و خلقند و به همین جهت سوره فاطر با یادآوری این وسائط شروع می شود.
محل نزول
گفته شده: این سوره در مکه نازل شده، و سیاق آیاتش نیز بر این معنا دلالت دارد؛ بعضی از مفسرین دو آیه از آن را استثناء کرده و گفته اند: این دو در مدینه نازل شده است. و آن دو آیه عبارتند از آیه ان الذین یتلون کتاب الله... و آیه ثم اورثنا الکتاب الذین اصطفینا....
ویژگی های سوره
...
[ویکی شیعه] سوره فاطر یا ملائکه سی و پنجمین سوره و از سوره های مَکّی قرآن که در جزء ۲۲ قرآن جای گرفته است. این سوره را از آن رو که با حمد الهی آغاز می شود، جزو سوره های حامدات دانسته اند. سوره فاطر از معاد، اوضاع و احوال قیامت و گرفتاری و پشیمانی کافران سخن می گوید و انسان را از فریب ظواهر دنیا و وسوسه های شیطان بر حذر می دارد. این سوره برخی از نعمت های الهی را برمی شمرد و تلاوت قرآن، اقامه نماز و انفاق را تجارت بی زیان معرفی می کند.
از آیات مشهور این سوره، آیه پانزدهم است که خداوند را بی نیاز و مردم را نیازمند به او می خواند و آیه هجدهم که نشان از عدل الهی و شدت مجازات در قیامت است. در فضیلت تلاوت این سوره از پیامبر(ص) نقل شده است هر کس سوره فاطر را بخواند، سه در از درهای بهشت در روز قیامت او را به سوی خود دعوت می کند تا از هر کدام که می خواهد وارد شود.
این سوره را فاطر و ملائکه نامیده اند که هر دو نام، از آیه اول این سوره گرفته شده اند. واژه «فاطر» در این آیه، به معنای خالق و پروردگار آسمان و زمین است.
[ویکی اهل البیت] سوره فاطر سی و پنجمین سوره قرآن است و دارای 45 آیه است.
سوره ملائکه یا فاطر مکی است. حسن گوید، مگر دو آیه، «إِنَّ الَّذِینَ یَتْلُونَ کِتابَ اللَّهِ...» و «آیه ثُمَّ أَوْرَثْنَا الْکِتابَ...».
این سوره در ترتیب مصحف سی و پنجمین سوره و در ترتیب نزول چهل و سومین سوره قرآن کریم است که پیش از آن سوره فرقان و پس از آن سوره مریم نازل شده است.
چهل و شش آیه شامی و مدنی اخیر است و 45 آیه از نظر دیگران.
اختلاف آن در هفت آیه است، «الَّذِینَ کَفَرُوا لَهُمْ عَذابٌ شَدِیدٌ» بصری و شامی جدید و آیه «البصیر و النور» سه آیه غیربصری، «مَنْ فِی الْقُبُور» غیرشامی است و«أَنْ تَزُولا» بصری، «تبدیلا» بصری و شامی و مدنی اخیر است.
ابی بن کعب از پیامبر صلی الله علیه و آله روایت کرده که فرمود: هر کس سوره ملائکه را قرائت کند، روز قیامت سه در از درهای بهشت او را صدا می زند که از هر کدام از این سه در که خواستی وارد شو.
غرض این سوره بیان اصول سه گانه دین است، یعنی یگانگی خدای تعالی در ربوبیت، و رسالت رسول خدا، و معاد و برگشتن به سوی او، که در این سوره بر این سه مساله استدلال شده، و خدای تعالی برای این منظور عده ای از نعمت های بزرگ آسمانی و زمینی را می شمارد، و تدبیر متقن امر عالم را به طور عموم، و امر انسانها را به طور خصوص به رخ میکشد. و قبل از شمردن این نعمت ها و شروع به استدلال، اشاره ای اجمالی به این معنا می کند که:گشودن در رحمت و بستن آن، و افاضه نعمت و امساک آن منحصرا کار خدای تعالی است، و می فرماید:" ما یَفْتَحِ اللَّهُ لِلنَّاسِ مِنْ رَحْمَةٍ فَلا مُمْسِکَ لَها...- خدا در هر رحمتی را که به سوی مردم باز کند کسی نیست که آن را ببندد...".
و باز قبل از اینکه این اشاره اجمالی را بکند، به واسطه هایی اشاره می کند که رحمت و نعمت را از خدای تعالی گرفته، به خلق می رسانند، و آنان ملائکه هستند، که واسطه های بین خدا و خلقند و به همین جهت می بینیم سوره فاطر با یادآوری این وسائط شروع می شود

💡 پس مقتضاى جمع ميان آن آيات و آيه محل بحث اين است كه وعده لا خوف عليهم ولا هميحزنون مربوط به معاد است. همان چيزى كه در سوره فاطر ازقول بهشتيان ظاهر گشته كه مى گويند:الحمد لله الذين اذهب عنا الحزن ان ربنا لغفورشكور # الذى احلنا دار المقامه من فضله لا يمسنا فيها صنب ولا يمسنا فيها لغوب(1100) و همان وعده اى كه در قيامت با خطاب يا عباد لا خوف عليكم اليوم ولا انتمتحزنون (1101) انجاز مى شود.

💡 يعنى از اين دو درياى گوارا و شور، (لولو) و (مرجان ) بيرون مى آيد، و اين خوديـكـى از فوايدى است كه انسان از آن بهره مند مى شود، و ما درباره تفسير اين آيه آنچهرا كـه گـفـتنى است در تفسير آيه 12 از سوره فاطر گفته ايم.

💡 غافل از آنكه حضور ما بر مزار شما، بخاطر ايجاد آمادگى براى ارتباط روحمان با روحمقدس شما است و احترام گذاشتن ما به خاك و مزار شما، دنباله عقيده اى است كه ما، به مقامو روح و آبروى شما نزد خدا داريم (200). بگذريم كه آيه سوره فاطر در بارهمردگان منحرفان معمولى است و كارى به ارواح مقدّسه شهدا و اولياى خداوند (كه طبققرآن زنده هستند) ندارد.

💡 راه عزت اين است كه نزد عزيز برويم. مطابق آنچه در سوره فاطر آمده، ازطريق كلمات طيبه و عقايد و معارف طيبه مى توان نزد عزيز رفت:من كان يريد العزهفلله العزه جميعا اليه يصعد الكلم اطيب و العمل الصالح يرفعه (395)

💡 در سوره فاطر آيه 43 بعد از آنكه اقوام كافر و مجرم را تهديد به هلاكت مى كند مىفرمايد: فهل ينظرون الا سنة الاولين فلن تجد لسنة الله تبديلا و لن تجد لسنة اللهتحويلا: (آيا آنها انتظار همان سرنوشت شومى را مى كشند كه اقوام نخستين را دربرگرفت ؟ اما هرگز براى سنت الهى تبديلى نمى يابى و هيچگاه براى سنت الهىدگرگونى نمى بينى بر سر اينان همان فرود مى آيد كه بر سر آنان آمد)!.

💡 اين جمله اشاره به همان مطلبى است كه در آيه 14 سوره فاطر ميخوانيم: و الذين تدعونمـن دونـه مـا يـمـلكـون مـن قـطـمـيـر ان تـدعـوهـم لا يسمعوا دعائكم... و يوم القيامة يكفرونبشرككم: (كسانى را كه غير از خدا ميخوانيد مالك هيچ چيز نيستند، اگر آنها را بخوانيدسخنان شما را نمى شنوند... و روز رستاخيز منكر شرك شما ميشوند).