جنبش عدم تعهد

{nonaligned movement/ non-aligned movement} [علوم سیاسی و روابط بین الملل] جنبش کشورهای جهان سوم در دوران جنگ سرد برای ابراز هویت جمعی مستقل از شرق و غرب که به کوشش نهرو و ناصر و تیتو به دنبال اجلاس 1955 باندونگ شکل گرفت

جنبش غیرمتعهدها یا عدم تعهد ( Non - Aligned Movement ) یک سازمان بین المللی است که در سال ۱۹۶۱ میلادی در اوج جنگ سرد در بلگراد، پایتخت یوگسلاوی، تأسیس شد و شامل کشورهایی می شد که به هیچ یک از بلوک های قدرت جهانی ( آمریکا یا شوروی ) وابستگی و تعهدی نداشتند یعنی نه در اردوگاه کمونیسم قرار داشته و نه در اردوگاه سرمایه داری. این سازمان با پایان جنگ سرد نیز به فعالیت خود ادامه داده و در سال ۲۰۱۲ در مجموع ۱۲۰ دولت عضو و ۱۷ عضو ناظر داشته است.
ایده تشکیل چنین گروهی تا حد زیادی به ابتکار یوسیپ بروز تیتو رئیس جمهور یوگسلاوی، قوام نکرومه نخستین رئیس جمهور غنا، جمال عبدالناصر دومین رئیس جمهور مصر، جواهر لعل نهرو اولین نخست وزیر هند، احمد سوکارنو نخستین رئیس جمهور اندونزی و سردار محمد داود نخست وزیر افغانستان شکل گرفته بود. کریشنا منون دیپلمات هندی نیز نخستین شخصی بود که در سال ۱۹۵۴ در یکی از نشست های ملل متحد این اصطلاح را در اشاره به این نظریه به کار برد.
نخستین تلاش برای ایجاد همگرایی میان کشورهایی که بعدها به غیرمتعهدها معروف شدند، در سال ۱۹۵۵ در کنفرانس باندونگ در شهر باندونگ اندونزی انجام شد. جواهر لعل نهرو، جمال عبدالناصر و احمد سوکارنو رؤسای وقت حکومت کشورهای هند، مصر و اندونزی در این اجلاس اندیشه تشکیل چنین سازمانی را مطرح کردند. چون این اتفاق کمی بعد از استقلال هند رخ می داد تحت تأثیر جهان بینی ماهاتما گاندی نیز قرار داشت.
جنبش عدم تعهد در دهه های ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ ناشی از تمایل کشورهای تازه استقلال یافته ( به غیر از یوگسلاوی ) تمرکز خود را بر پیشرفت اقتصادی و اجتماعی خود و عدم کشش به بلوک های رقیب ایالات متحده و اتحاد جماهیر شوروی قرار داد.
در ۱۹۶۱ اولین اجلاس سران عدم تعهد با حضور یوسیپ بروز تیتو رئیس جمهور یوگسلاوی، قوام نکرومه رئیس جمهور غنا، جمال عبدالناصر رئیس جمهور مصر، جواهر لعل نهرو نخست وزیر هند و احمد سوکارنو رهبر استقلال و رئیس جمهور اندونزی در کنفرانسی که در شهر بلگراد در کشور یوگسلاوی برگزار شد و این سازمان موجودیت خود را اعلام کرد.
با پایان جنگ سرد و فروپاشی اردوگاه کومنیسم کشورهای عضو جنبش عدم تعهد دچار نوعی بی هویتی شده و دلیل وجود این جنبش که ایجاد موازنه منفی بین دو ابرقدرت دوران جنگ سرد بود از بین رفته است. عده ای را فرض بر این است که جنبش عدم تعهد وارث موازین ضد آمریکایی یا همان ضد امپریالیستی است. این در حالیست که بسیاری از تحلیلگران سیاسی فلسفه وجودی چنین سازمانی را وابسته به جهان دوقطبی می دانند و دلیلی برای ادامه حضور جنبش در صحنه بین المللی با معیارها و مختصات دوران جنگ سرد نمی بینند. ۱۲۰ کشور جهان که تقریباً بیش از دو سوم اعضای سازمان ملل متحد و ۵۵ درصد جمعیت دنیا را تشکیل می دهند، عضو جنبش عدم تعهد می باشند. از سال ۲۰۱۲ کشور ایران ریاست دوره ای این جنبش را بر عهده دارد. سران کشورهای عضو جنبش عدم تعهد هر ۳ سال یکبار در اجلاسی با همین نام گرد هم می آیند.

💡 سه هواپیماربا که توانستن در جعبه شکلات اسلحه به داخل هواپیما ببرند، ابتدا خواستار فرود هواپیما در هاوانا شدند. ربایندگان از سازمان جنبش عدم تعهد درخواست آزادی رهبرشان از زندان لیبی را داشتند. هواپیما در رم فرود آمد و پس از چند ساعت مذاکره مسافران آزاد و یک پیام به سازمان جنبش عدم تعهد ارسال شد. هواپیما و ربایندگان به سمت تهران پرواز کردند و نهایتاً پس از مذاکرات تسلیم مقامات ایرانی شدند.

💡 عدنان منصور در حاشیه نشست وزیران امور خارجه کشورهای عضو جنبش عدم تعهد ا دربارهٔ آخرین اخبار مرتبط با امام موسی صدر و همراهانش تصریح کرد: ما این مسئله را پیگیری می‌کنیم و هر کاری که لازم باشد انجام می‌دهیم. ما مطمئنیم که امام و همراهانش زنده هستند و به زودی آزاد خواهند شد.

💡 کرهٔ جنوبی با همسایهٔ بزرگ‌تر خود چین روابط تحسین‌برانگیز و پرظرفیتی داشته‌است که رقابت با ژاپن چه در کره چه در چین از دلایل این روابط محکم است. با آن که کرهٔ جنوبی عضوی از جنبش عدم تعهد نیست اما ایجاد تعادل میان شرق و غرب توسط دولت کره و روابط مستحکم میان خود تایوان و چین و بسیاری از کشورها باعث رشد اقتصادی این کشور شده‌است. با این حال کرهٔ جنوبی با بیش از ۱۵۰ کشور جهان روابط دیپلماتیک دارد.