ابن وحشیه ٔ کسد

ابن وحشیه کسدانی. [ اِ ن ُ وَ شی ی َ ی ِ ک َ ] ( اِخ ) یاکلدانی. ابوبکر احمدبن علی بن قیس المختاربن عبدالکریم بن جرثیابن بدنیابن برطانیابن علاطیا الکسدانی الصوفی. از اهل قسین. و گویند که او ساحر و دانای بساختن طلسمات و نیز دارای صناعت کیمیا ( زرسازی ) بوده. و معنی کسدانی نبطی است و نبطیان ساکنین ارض اولی باشند. و ابن وحشیه از اولاد سخاریب است و او را کتبی است در سحر و طلسمات از جمله: کتاب طردالشیاطین معروف به اسرار. کتاب سحرالکبیر. کتاب سحرالصغیر. کتاب دوار بر مذهب نبطیان. کتاب مذاهب الکلدانیین فی الاصنام.کتاب الاشارة فی السحر. کتاب اسرارالکواکب. کتاب الفلاحةالکبیر و الصغیر. کتاب حاطوثی أباعی [ کذا ] الکسدانی فی النوع الثانی من الطلسمات و این کتاب را ابن وحشیه ترجمه کرده است.کتاب الحیات والموت فی علاج الامراض لراهطابن سموطان الکسدانی. کتاب الاصنام. کتاب القرابین. کتاب الطبیعه. کتاب الاسماء. کتاب مفاوضاته مع ابی جعفر الاموی و سلامةبن سلیمان الاخمیمی فی صنعةالسحر. ( ابن الندیم ). و ابن الندیم در جای دیگر از الفهرست گوید او کتب بسیار از نبطی به عربی ترجمه کرده است و در موضع دیگر گوید او بعمل اکسیر تام دست یافته و باز در محل دیگر آورد که او راست کتاب الرقی والتعاویذ. و در موردی دیگر از الفهرست آمده است: هو ابوبکر احمدبن علی بن قیس بن المختاربن عبدالکریم بن حرثیابن بدنیابن بوراطیا الکردانی از مردم جنبلاء و قسین یکی از فصحاء نبط بلغت کسدانیان. و او را در صنعت کیمیا ( زرسازی ) کتب ذیل است: کتاب الاصول الکبیر فی الصنعة. کتاب الاصول الصغیر فی الصنعة. کتاب المدرّجه. کتاب المذاکرات فی الصنعة. کتابی محتوی بر بیست کتاب یک و دوو سه بتوالی. کتاب الاقلام التی یکتب بها کتب الصنعة و السحر - انتهی. و در موردی دیگر از فهرست گوید او راست کتاب الفلاحة. و این کتاب اخیر که ابن الندیم از او نام میبرد به اسم الفلاحةالنبطیه مشهور است که بگفته بعضی مأخوذ از کتب بابلیان قدیم است. ابن وحشیه در نیمه دوم از قرن دوم هجری میزیسته است. و برخی نام او را محمد گفته اند و نیز از کتب او اسرارالشمس و القمر را نام برده اند.

💡 ابن وحشیه (حدود قرن 9 تا 10 میلادی)، اطلاعاتی را درباره تلاش های خود وی برای احراز هویت تموز و کشف جزئیات کامل افسانه تموز در کتاب دیگری در نبطی اضافه می کند: " در داستنها گفته شده که تموز را پادشاه برای پرستش هفت (سیاره) و دوازده (نشانه) چندین بار به شیوه ای ظالمانه به قتل رساند، تموز بعد از هر بار دوباره زنده می شود، تا اینکه بالاخره کشته می شود؛ و این شبیه افسانه سنت جورج. " ابن وحشی همچنین اضافه می کند که تموز قبل از آن در بابل زندگی می کرد و متعلق به قبیله ای باستانی بین النهرین به نام Ganbân بود. او روایت کرده که در حران و بابل هنوز برای کشته شدن تموز هر ژوئیه ابراز تاسف و عزاداری می کنند اما مبدا این عبادت از بین رفته بود.

💡 با فتح مصر توسط مسلمانان در هنگام خلافت عمر بن خطاب، خلیفه دوم، پیشرفت‌هایی در زمینه بررسی تاریخ مصر باستان صورت گرفت. در این دوره نخستین تلاش‌ها برای رمزگشایی از خطوط هیروگلیف توسط ذوالنون مصری و ابن وحشیه در سده نهم انجام شدند. آن‌ها با تطبیق نوشتارهای باستانی با خط در زبان قبطی، که توسط روحانیون قبطی در آن هنگام مورد استفاده قرار می‌گرفت، توانستند حداقل تا میزان کمی به معنای نوشتارهای مصری پی برند. عبداللطیف بغدادی، استادی در دانشگاه الازهر قاهره توصیفات دقیقی از آثار باستانی مصر نوشت. تاریخ‌دان مصری، المقریزی نیز به همین شکل فهرستی از این آثار تهیه کرد.