علیرضا عباسی

علیرضا عباسی. [ ع َ رِ ع َب ْ با ] ( اِخ ) تبریزی.نقاش یا خطاط مشهور دوره صفویه در قرن یازدهم هجری. رجوع به عباسی ( علیرضا... ) و مآخذ ذیل شود: الذریعه آقابزرگ طهرانی ج 9 ص 757. گلستان هنر. دانشمندان آذربایجان ص 280. تذکره نصرآبادی فصل هفتم ص 207. امتحان الفضلاء ج 1 ص 229 و 248. پیدایش خط و خطاطان ص 140.

[ویکی شیعه] علی رضا عباسی تبریزی ملقب به شاهنواز (درگذشت ۱۰۳۸ ق) خطاط، خوشنویس و شاعر ایرانی دوره صفویه است. قرآن بزرگ کتابخانه آستان قدس رضوی و کتیبه های سردر بنای خواجه ربیع در مشهد، کتیبه نوشته های حرم امام رضا(ع) از جمله آثار او است. وی از نزدیکان شاه عباس صفوی بود و لقب شاهنواز توسط شاه عباس به وی اعطا شده است.
علی رضا عباسی در تبریز به دنیا آمد از سال تولد و خانواده وی اطلاعاتی در دست نیست. وی نخست در تبریز شاگرد ملامحمد حسین تبریزی و علاءالدین محمد بن محمد تبریزی معروف به علاء بیک بود که خط ثلث و نسخ می نوشت. علیرضا عباسی در اثر ناآرامی های تبریز به قزوین رفت و در مسجد جامع آن شهر ساکن شده و به کار کتابت مشغول شد و قسمتی از کتیبه های آن مسجد را با چند آیه قرآن کریم نوشت. امضاء یا رقم او در این زمان «علیرضا الکتاب» بوده و بدین رقم از سال ۹۸۱ تا ۹۹۰ کتابت از او دیده شده است. این هنرمند اولین بار هنگامی که مسجد جامع قزوین را با چندین کتیبه تزیین کرد، به شهرت رسید. وی در شروع سلطنت شاه عباس در خدمت سردار فرهاد خان از سرداان مهم آن روزگار بود.
علی رضا شعر هم می گفت و علاوه بر خوشنویسی در نقاشی نیز مهارت داشت. از این رو گاهی وی را با رضا عباسی نقاش پرآوازه هم عصرش اشتباه گرفته اند. از آنجایی که علیرضا عباسی، رئیس کتابخانه سلطنتی بوده از این لحاظ موظف بوده است که کلیه کتابهای خطی، مینیاتورها، تذهیب ها و قطعات و مرقعات خطی را که به شاه عباس تقدیم می شده، نام خود را در روی آنها یادداشت و در دفاتر سلطنتی نیز به ثبت برساند و به علت شباهت اسمی بعضی از مستشرقین اروپایی مانند میتوخ آلمانی و بعضی از مورخین و نویسندگان ایرانی به اشتباه علی رضا عباسی را مینیاتور ساز و تذهیب کار معرفی نموده اند در صورتی که این موضوع به احتمال زیاد نباید درست باشد.

💡 یک نفر طراحی می‌کرد یک نفر می‌ساخت و دیگری کاشی کاری می‌کرد. هر کجا نامی از هنرمندی شنیده می‌شد شاه عباس او را به دربار خود دعوت می‌کرد و از وی حمایت می‌کرد در هر شهری بنایی بر پا می‌ساخت و هنرمندان متخصص آن فن را به آن شهر می‌فرستاد. یک نمونه آن محمدرضا امامی است که بر ابنیه‌های اصفهان و قم و مشهد کار کرد. قبل از وی علیرضا عباسی در عمارت سلطنتی اصفهان مشهد قزوین و مدرسه گنجعلی خان فعالیت داشت.

💡 این کتیبه خود از تزیینات سردر محسوب می‌شود. خط آن را علیرضا عباسی به خط ثلث جلی نوشته‌است و مضمون آن، تقدس و تکریم شاهان و آرزوی نابودی دشمنان آنهاست.

💡 داوری در دو مرحله انجام گرفت، علیرضا بهنام، علیرضا عباسی و حافظ موسوی داوران بخش نخست بودند. در مرحله نهایی داوری آثار به عهده علیرضا بهنام، خسرو پارسا، رؤیا تیموریان، هوشنگ چالنگی، فرزان سجودی، عنایت سمیعی، محمد صنعتی، علیرضا عباسی و لیلی گلستان بود.

💡 بدیع‌الزّمان تبریزی مشهور به بدیعا از خوشنویان و نستعلیق‌نویسان معروف و از شاعران، ادیبان و حکیمان سده یازدهم هجری و فرزند علیرضا عباسی است. بدیع‌الزمان در خط نستعلیق استاد و دارای فضائل و کمالات علمی بوده است.