سیاست کردن

این عبارت در زبان فارسی و به‌ویژه در متون کهن، معنایی گسترده‌تر و عمیق‌تر از مفهوم امروزی «سیاست» دارد و در لغت‌نامه دهخدا به معنای حکومت کردن، داوری نمودن، تدبیر امور مردم، و همچنین مجازات و عقوبت کردن آمده است. در گذشته، این واژه بیشتر درباره شیوه اداره جامعه، برقراری نظم، تنبیه خطاکاران و حفظ اقتدار حکومت به کار می‌رفت و تنها محدود به فعالیت‌های سیاسی رایج امروز نبود. دهخدا توضیح می‌دهد که «سیاست کردن» گاهی به معنای مجازات کردن به شکلی همراه با رسوایی و عبرت‌آموزی نیز استعمال می‌شده است و به همین دلیل در بسیاری از متون تاریخی و ادبی، این واژه بار معنایی قدرت، فرمانروایی و اجرای عدالت را در خود دارد. در سخنان حکیمان و ادیبان نیز «سیاست» به معنای تدبیر و اداره درست امور کشور و مردم دانسته شده و پادشاه موفق کسی معرفی گردیده که بتواند با عقل، عدالت و اقتدار جامعه را اداره کند. برای نمونه، امام فخر رازی در عبارتی بیان می‌کند که کار پادشاه «سیاست کردن ظاهر» و کار عالم «سیاست کردن باطن» است؛ یعنی پادشاه به اداره آشکار جامعه می‌پردازد و عالم به اصلاح درون و اندیشه انسان‌ها. شاعران بزرگی مانند سعدی و نظامی نیز این واژه را در اشعار خود به معنای مجازات، تدبیر حکومت و برخورد با دشمن به کار برده‌اند و آن را لازمه حفظ ریاست و نظم اجتماعی دانسته‌اند. در فرهنگ فارسی نیز «سیاست کردن» به معنای حکومت نمودن، داوری کردن و اجرای کیفر آمده و این نشان می‌دهد که مفهوم سیاست در گذشته با اقتدار، قانون و عدالت پیوندی نزدیک داشته است. بنابراین، این عبارت در ادبیات سنتی فارسی تنها به فعالیت‌های سیاسی امروزی اشاره ندارد، بلکه مفهومی فراگیر برای اداره جامعه، حفظ نظم، اجرای عدالت و برخورد با فساد و دشمنی به شمار می‌رفته است.