جنبش ترکان جوان

[ویکی فقه] ترکان جوان، عنوانی که عموماً بر هر نهضت و جریان سیاسی ضداستبداد عثمانی در سدۀ ۱۳ق/ ۱۹م و به خصوص بر نهضت مخالفان سلطان عبدالحمید دوم در درون و برون قلمرو امپراتوری عثمانی اطلاق می شد. این جریان روشن فکرانه با شعار و هدف اصلاح ساختار اداری، دفاع از آزادی و برابری، و برچیده شدن استبداد، بیش از نیم قرن (۱۲۷۷-۱۳۳۷ق/۱۸۶۰-۱۹۱۹م) با فراز و فرودهایی حیات سیاسی ـ اجتماعی و فرهنگی دولت عثمانی را تحت تـأثیر قـرار داده، و در تحولات آن از مثبت و منفی نقش مهم داشته است. به طور کلی به سه دوره تقسیم می شود.
نام شناخت: عنوان و اصطلاح ترکان جوان ظاهراً به تقلید از عنوان برخی جمعیت های مخفی در اروپا مانند فرانسۀ جوان، ایتالیای جوان و جز آن برگزیده شد.
Bedevī Kuran, A, İnkılp tarihimiz ve jn trkler, Istanbul, ۱۹۴۵، ج۱، ص۱۲.
گسترش و رواج بسیاری از مفاهیم و دستاوردهای فرهنگ سیاسی اروپا از نیمۀاول سدۀ۱۲ق/ ۱۸م، به دنبال تحولات فرهنگی و اجتماعی و سیاسی، خاصه دستاوردهای انقلاب کبیر فرانسه، جامعۀ عثمانی آن روزگار را نیز تحت تأثیر قرار داد و ایجاد اصلاحات در ساختار اداری، سیاسی و اجتماعی آن را ضروری ساخت.اقدامات اصلاح گرایانۀ سلیم سوم و محمود دوم با عنوان نظام جدید، صدور فرمان معروف به خط شریف گلخانه در ۱۲۵۵ق/ ۱۸۳۹م از سوی سلطان عبدالمجید و در پی آن آغاز دوره تنظیمات (ه م)، همچنین صدور فرمان اصلاحات در ۱۲۷۲ق/۱۸۵۶م از جمله مهم ترین نتایج و جلوه گاه های آن تأثیرات به شمار می روند. فضای باز حاصل از این اقدامات اصلاح گرایانه و نیز برخی دستاوردهای فرامین تنظیمات و اصلاحات، گسترش ارتباط با غرب، انتشار روزنامه، امکان فراگیری زبان های خارجی و در پی آن آشنایی با اندیشه های فیلسوفان اروپایی و ادبیات سیاسی آنجا، نسل جدیدی از روشن فکران را در جامعۀ عثمانی پدید آورد.
Karal, E Z, Osmanlı tarihi, Ankara, ۱۹۸۳، ج۸، ص۳۰۰-۳۰۱.
(۱) رفیق، احمد، عبدالحمید ثانی و دور سلطنتی، استانبول، ۱۳۲۷ق.(۲) حسَّان علی حَلاّق، دور الیهود و القوی الدولیه فی خلع السلطان عبدالحمید الثانی عن العرش (۱۹۰۸ـ۱۹۰۹)، بیروت: الدارالجامعیه، (بی تا).(۳) ارنست ادموندسن رامسائور، ترکان جوان: پیش درآمد انقلاب ۱۹۰۸، ترجمه رحیم رئیس نیا، در رحیم رئیس نیا، ایران و عثمانی در آستانه قرن بیستم، ج ۳، تبریز ۱۳۷۴ ش.(۴) رحیم رئیس نیا، ایران و عثمانی در آستانه قرن بیستم، تبریز ۱۳۷۴ ش.(۵) نظام شرابی، آمریکا و اعراب، ترجمه عباس عرب، تهران ۱۳۷۵ ش.(۶) Ahmad, F, The Young Turks, Oxford, ۱۹۶۹.(۷) Bayur, Y H, Trk inkılbı tarihi, Ankara, ۱۹۸۳.(۸) Bedevī Kuran, A, İnkılp tarihimiz ve jn trkler, Istanbul, ۱۹۴۵.(۹) Dāniԫmend, İ H, İzahll osmanlı tarihi kronolojisi, Istanbul, ۱۹۵۵.(۱۰) Hanioğlu, M S, Bir siyasal rgt olarak osmanlı ittihad ve terakki cemiyeti ve jn trklk, Istanbul, ۱۹۸۵.(۱۱) Karal, E Z, Osmanlı tarihi, Ankara, ۱۹۸۳.(۱۲) Lewis, B, The Emergence of Modern Turkey, London, ۱۹۶۸.(۱۳) Ramsaur, E E, Jn trkler ve ۱۹۰۸ ihtilli, tr N lken, Istanbul, ۱۹۷۲.(۱۴) Shaw, S J and E K Shaw, History of the Ottoman Empire and Modern Turkey, Cambridge, ۱۹۷۷.(۱۵) Tunaya, T Z, Trkiyede siyasal partiler, Istanbul, ۱۹۸۴.(۱۶) Trkiye diyanet vakfı İslm ansiklopedisi, Istanbul, ۲۰۰۱.

💡 جنبش ترکان جوان که دارای گرایش‌های پان ترکیستی می‌بودند، تمایل به گسترش مرزهای سرزمینی خود داشتند. از آن جا که بیشتر سرزمین‌های اروپایی تحت سیطرهٔ خود را در خلال جنگ جهانی اول از دست داده‌بودند، در اندیشهٔ شکست دادن امپراتوری روسیه و گسترش مرزهای خود در شرق و ضمیمه ساختن مناطق ترک‌زبان قفقاز و آسیای مرکزی به امپراتوری عثمانی افتادند. بر همین اساس، ترکان عثمانی شروع به پاکسازی مناطق غیرترک‌نشین امپراتوری کردند. در این راستا، ارمنیان که بزرگ‌ترین اقلیت غیرترک ساکن در عثمانی و همچنین جداکنندهٔ مناطق ترک‌زبان قفقاز و ترکان عثمانی از منظر جغرافیایی بودند، قربانی نخستین نسل‌کشی قرن بیستم شدند. همزمان اقوام دیگر نظیر آشوریان مسیحی نیز در همین راستا نسل‌کشی شدند.

💡 احمد رضا از حکومت ترکان طرفداری می‌کرد و از این نظر در نقطه مقابل شاهزاده صباح الدین قرار می‌گرفت که طرفدار حضور همه گروه‌های نژادی در آینده کشور بود. وی از رهبران مهم جنبش ترکان جوان که منجر به تولد کشور ترکیه گشت محسوب می‌شود.