بندیر

بندیر. [ ب َ ] ( ع اِ ) دفی که دارای جلاجل باشد. ( فرهنگ فارسی معین ) ( دزی ج 1 ص 118 ) ( تاج العروس ج 3 ص 60 ).

( اسم ) دفی که دارای جلاجل باشد.

بندیر ( انگلیسی: bendir؛ عربی: بندیر؛ جمع: بنادیر )، یک ساز کوبه ای قاب دار است با قابی چوبی و پوستی که بر روی آن کشیده شده است. واژه بندیر در زبان ترکی استانبولی به معنی ساز کوبه ای قابدار بزرگ دستی است.
بندیر به عنوان ساز سنتی در آفریقای شمالی، و همچنین در مصر باستان و بین النهرین استفاده می شده است. و در شمال آفریقا به عنوان ساز سنتی استفاده می شود. این ساز اساساً در کشورهای مراکش، الجزایر، تونس، لیبی و گاهی در مصر استفاده می شود.
بندیر در مراسم خاص صوفی ها نیز استفاده می شود. مشخصه مراسم صوفی ها استفاده از موسیقی، ریتم، حرکات موزون ( رقص سماع ) برای رسیدن به خودآگاهی است.
بندیر برخلاف تمبورین یا «دایره زنگی» فاقد سنج یا زنگوله است و به جای آن اغلب یک یا چند زه دارد که از روده حیوانات ساخته شده و در قطر قاب کشیده شده است. وقتی با انگشتان یا کف دست به پوست ضربه زده می شود صدای وزوز مانندی از آن ایجاد می شود. همانند اکثر سازهای کوبه ای قابدار، بندیر نیز از یک قاب چوبی که پوست روی آن کشیده شده است ساخته می شود.
یک سوراخ کوچک در قسمت تحتانی قاب این ساز برای ایجاد تعادل وجود دارد که با قرار دادن انگشت شصت دست چپ در آن به حفظ تعادل در هنگام نوازندگی کمک می شود.
نسخه ای از بندیر در ایرلند وجود دارد که به نام بادران ( انگلیسی: Bodhrán ) معروف است که معمولاً با ضربه چوب نواخته می شود.
قطر قاب بندیر حدوداً بین ۳۵ تا۴۰ سانتی متر است.

💡 دَف، یکی از سازهای کوبه‌ای در موسیقی ایرانی_کُردی است که شامل حلقه‌ای چوبی است که به آن حلقه‌های فلزی (معمولا با ترتیب ۱-۱-۲) آویخته شده و پوست نازکی از جنس پلاستیک یا چرم و پوست حیوانات بر حلقهٔ چوبی کشیده‌اند و آن با ضربه‌های انگشت و کف دست می‌نوازند. این ساز از سازهای ضربی (کوبه‌ای) ایرانی شبیه به دایره و بندیر است که از آن بزرگ‌تر و بم‌تر است.

💡 در سرای تنهایی نام یک آلبوم موسیقی با آهنگسازی حسین بهروزی‌نیا می‌باشد، در این اثر بهروزی‌نیا نوازنده بربط و بهنام معصومی نوازنده تنبک، بندیر، دهل و کوزه است.این مجموعه بر خلاف روند ضبط دیگر مجموعه ها بر روی قطعات ضربی از پیش ساخته شده آلبوم تنیده بهنام معصومی به صورت بداهه، خلق، تنظیم و اجرا گردیده است.

💡 تنبک، دف، دهل، دمام، ناقارا، دسرکتن، ضرب، ضرب و تیمپو، کوزه، دیره، بندیر، دایره، دایره زنگی، دهلک، نقاره، دُم دُم، کَسِر، پیپه، کاسوره، طاس، حلب، داربوکا، کاخون، تامبورین، سنج، سنجک