پشه پران

واژه «پشه‌پران» در زبان فارسی به معنای وسیله‌ای برای راندن پشه، مگس و دیگر حشرات مزاحم است و در متون لغوی، به‌ویژه در لغت‌نامه دهخدا، برای آن دو معنای اصلی ذکر شده است. معنای نخست، نوعی بادزن دستی است که معمولاً از موی افشان، الیاف نرم یا رشته‌های نازک ساخته می‌شد و آن را بر سر چوب یا دسته‌ای نصب می‌کردند تا با حرکت دادن آن، حشرات از اطراف انسان دور شوند. این وسیله در گذشته به‌ویژه در فصل گرما و در محیط‌های روستایی و سنتی کاربرد فراوان داشته و علاوه بر دور کردن پشه، برای راندن مگس نیز استفاده می‌شده است. معنای دوم، به رشته‌هایی از طناب، چرم، موی حیوان یا الیاف مشابه اشاره دارد که بر صورت یا پیشانی اسب، خر و دیگر چارپایان می‌آویختند تا مانع نزدیک شدن مگس به چشم و صورت حیوان شود. این کاربرد بیشتر در دامداری و حمل‌ونقل سنتی رایج بوده است، زیرا حشرات می‌توانستند موجب آزار، بی‌قراری و حتی آسیب به حیوان شوند. از نظر ساخت واژه، «پشه‌پران» یک اسم مرکب است که از «پشه» و «پران» ساخته شده و به‌صورت تحت‌اللفظی به معنای چیزی که پشه را می‌پراند یا دور می‌کند می‌باشد. در کاربرد ادبی و عامیانه نیز گاه این واژه به هر وسیله‌ای که برای دفع حشرات به کار رود اطلاق می‌شود. بنابراین، «پشه‌پران» در معنای دقیق خود، ابزاری سنتی و کاربردی برای دور کردن حشرات از انسان یا حیوان است.