مصحف ام سلمه بنت سهیل
مصحف امسلمه بنت سهیل به نسخهای از قرآن گفته میشود که به دستور ام سلمه، همسر پیامبر اسلام، توسط عبدالله بن رافع نوشته شد. امسلمه از زنان برجسته و بافضیلت صدر اسلام بود که از نخستین مسلمانان به شمار میرفت و در هجرت به حبشه نیز حضور داشت. او پس از جنگ احزاب به همسری پیامبر اکرم (ص) درآمد و در میان مسلمانان به دانایی، تقوا و حمایت از اهلبیت (ع) شهرت داشت. نقل شده است که امسلمه از عبدالله بن رافع، که از نزدیکان و خدمتگزاران او بود، خواست تا برایش مصحفی بنویسد و همین نوشته بعدها با عنوان «مصحف امسلمه» شناخته شد. در برخی گزارشها آمده است که این مصحف در بعضی تعبیرها و شیوه نگارش، شباهتهایی با مصحفهای منسوب به حفصه و عایشه داشته است؛ از جمله در توضیح آیه ۲۳۸ سوره بقره درباره «صلوة العصر». با این حال، دانشمندان علوم قرآنی تصریح کردهاند که میان مصحف امسلمه و قرآن رایج مسلمانان اختلاف اساسی و معنایی وجود نداشته است. تفاوتهای نقلشده بیشتر مربوط به رسمالخط، شیوه نگارش یا توضیح برخی واژهها بوده و نه تفاوت در اصل آیات قرآن. امروزه اثری از این مصحف در دست نیست و نسخهای از آن باقی نمانده است، اما نام آن در کتابهای تاریخ قرآن و علوم قرآنی ذکر شده است. اهمیت این مصحف بیشتر از جهت تاریخی و نشاندهنده اهتمام صحابه و خاندان پیامبر به نگارش و حفظ قرآن کریم است. بنابراین، مصحف امسلمه را باید یکی از نسخههای کهن و تاریخی قرآن دانست که در صدر اسلام و با نظارت یکی از بانوان برجسته مسلمان نوشته شده بود.
دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] مصحف ام سلمه بنت سهیل به مصحف نوشته شده توسط عبدالله بن رافع به دستور ام سلمه همسر پیامبر صلی الله علیه و آله وسلّم اطلاق می شود.
ام سلمه (متوفای ۶۲ق) از نخستین اسلام آورندگان و از مهاجران به حبشه است که پس از جنگ احزاب به همسری پیامبر صلی الله علیه و آله وسلّم درآمد و سرپرستی حضرت زهرا سلام الله علیهم را به عهده گرفت. وی از مدافعان اهل بیت علیه السّلام بود؛ لذا پاره ای از بی مهری ها نیز در حق وی روا داشته شد. از او بیش از سیصد روایت نقل شده است.
معرفی مصحف ام سلمه
اما درباره مصحف وی، عبدالله بن رافع، بنده آزادشده او می گفت: «از من خواست مصحفی برایش بنویسم» و همان دستوری را که حفصه و عایشه به افزودن «صلوة العصر» به آیه ۲۳۸ بقره داده بودند، ام سلمه نیز به کاتب خود می دهد.امروزه نشانی از مصحف وی و نیز دلیلی بر تفاوت آن با مصحف مرسوم وجود ندارد؛ مگر در پنج مورد که از این میان، چهار مورد آن از رسم عثمانی بیرون نیست و مورد پنجم هم تفاوت معنایی با مصحف مرسوم ندارد؛ از این رو، نمی توان تمایزی برای مصحف او قائل شد.