قاعده عدل و انصاف

[ویکی فقه] رعایت جانب انصاف در حلّ دعاوی و رفع اختلاف را گویند.
قاعده عدل و انصاف، از قواعد عقلایی است که در مواردی شارع آن را امضا کرده است، و در دعوا و اختلاف حقوقی میان افراد به کار می رود. اگر تشخیص این که حق به جانب کدام یک از طرفین دعوا است، مشکل گردد، بر اساس این قاعده، عدل و انصاف حکم می کند دعوا به گونه ای رسیدگی شده و پایان یابد که در حق هیچ یک ظلم نشود. از مواردی که در شرع از این قاعده استفاده شده، جایی است که دو نفر مال خود را نزد شخص دیگری به امانت می سپارند یکی دو درهم و دیگری یک درهم و پس از مدتی یک درهم از این سه درهم نزد شخص امین بدون افراط و تفریط وی تلف می شود؛ در این مورد یقین وجود دارد که آن یک درهم یا از آنِ مالک دو درهم و یا متعلق به صاحب یک درهم بوده است، با این حال، به مقتضای این قاعده، حکم شده که یک درهم و نیم به صاحب دو درهم و نصف درهم به مالک یک درهم داده می شود.

💡 بنیاد داد و قاعده عدل مجددین کو دین پناه و دادگر و عدل گستر است

💡 قاعده عدل عمر تازه کرد ملک و خلافت به یک اندازه کرد

💡 صاحبا تیغ تو تا قاعده عدل نهاد غرم در بیشه ضِیغَم به چرا می‌آید