ظن در فقه

[ویکی فقه] ظنّ، حالتی نفسانی فراتر از شک و فروتر از یقین است.
ظن عبارت است از حالتی نفسانی برای انسان همچون علم و شک. با این تفاوت که مرتبه آن از شک که تردید با تساوی دو طرف احتمال است بالاتر و از علم که یقین به چیزی است پایین تر است. به عبارت دیگر، هنگام پیدایی تردید، چنانچه به نظر فرد یک طرف تردید قوی تر و از طرف دیگر به واقع نزدیک تر باشد، در اصطلاح، طرف راجح را ظن گویند.
← ظن معتبر
در فقه نیز در برخی ابواب از قبیل صلات و صوم از احکام مرتبط با آن سخن گفته اند، مانند عمل به ظن هنگام تردید در شمار رکعتهای نماز و یا تشخیص جهت قبله. بنابر این، بحث درباره این عنوان را از دو حیث اصولی و فقهی پی می گیریم.
ظن در اصول
اصولیان برای ظن تقسیماتی ذکر کرده اند:
← ظن نوعی و شخصی
...

💡 پروردگارا! در دل شيعيانم بيمى انداز كه آنان را از معصيت كارى باز دارد و به طاعت تو مشغول كند تا آنكه به كرامت تو دست يابند و در جهت رضاى تو پند گويند وخالصانه توبه كنند و آنان را محبوب تو قرار دهد همانطور كه توّابين مورد محبت توهستند و تا آنكه با حسن ظن در تمام امور بر توتوكّل كنند و با اعتماد كارهايشان را به تو بسپارند.

💡 پس اين ظن، ظن درونى نيست، بلكه ظن حالى و عملى است، به اين معنا كه وضع اينان وحال و عملشان وضع و حال و عمل كسى است كه دردل چنين پندارى دارد. ممكن هم هست كنايه از بى اعتنائى شان به خدا و به تهديدهاى اوباشد، نظير آيه (ولكن ظننتم ان الله لا يعلم كثيرا مما تعملون ) كه ظن در آن كنايه ازبى اعتنائى است.

💡 نیکخواهت باد چون تحقیق بر راه طرب بدسگالت باد چون ظن در بیابان محن

💡 نقوش وهم و ظن در هر تأمل می‌شود باطل خط پارینه باید خواندن از تقویم امسالی

💡 وهم پرست را بگو، بگذر از این خیال و ظن در رخ یار من نگر، روی خدای من ببین