حمل بر سبیل متی

[ویکی فقه] حمل بر سبیل متی یکی از اصطلاحات به کار رفته در علم منطق بوده و به معنای از اقسام حمل عَرَضی است.
یکی از اقسام حمل عرضی، حمل بر سبیل متی است و آن حملی را گویند که محمول، حالتِ بودنِ شیء (موضوع) را در زمان یا ظرف زمان بیان کند؛ مانند: ابن سینا در قرن چهارم و پنجم هجری می زیسته است.
مستندات مقاله
در تنظیم این مقاله از منابع ذیل استفاده شده است: • خوانساری، محمد، منطق صوری.• ابن سینا، حسین بن عبدالله، الشفا (منطق).• قوام صفری، مهدی، ترجمه برهان شفا.
۱. ↑ ابن سینا، حسین بن عبدالله، الشفا (منطق)، ج۳، ص۲۳۲.۲. ↑ قوام صفری، مهدی، ترجمه برهان شفا، ص۳۳۴.
...

💡 بعضى ديگر در حل اشكال گفته اند كه كلمه (شى ء) را به همان عموم خود باقى مىگذاريم ليكن نوشته را حمل بر بيانى مى كنيم كه با تناهى ابعاد بسازد، و مى گوئيملوح محفوظ در بيان كردن و نوشتن تمامى اشياء دنيوى و اخروى و آنچه بوده و آنچهخواهد شد نظير بيان جفر، جامع است كه يك حرفششامل و بيان كننده بسيارى حوادث است اين بود آن بحث عجيبى كه خاطرنشان ساختيم.

💡 با اين بيان به خوبى روشن مى گردد كه وجهى ندارد كه ما تسبيح زمين و آسمان را درآيه مورد بحث حمل بر مطلق دلالت كرده و مرتكب مجاز شويم، زيرا وقتى جايز استارتكاب مجاز كرد كه نشود كلام صاحب كلام راحمل بر حقيقت نمود.

💡 و لذا مرحوم مجلسى اين دو روايت را از جهت وحدتى كه در مضمون و در سند آن دو است يكروايت دانسته، و فرموده: ظاهرا روايتى هم كه راوندىنقل كرده همين روايت است، و اگر آن را تغيير داده و گفته آزر عموى ابراهيم بود براى اينبوده كه با اصول عقايد اماميه مطابقت كند. مرحوم مجلسى خودش هم ساير رواياتى راكه آزر بتپرست را پدر ابراهيم دانسته حمل بر تقيه نموده است.