بازسازی مصادر رجالی شیعه

[ویکی فقه] در این مقاله، از ضرورت بازسازی متون، سخن به میان آمده و در حوزه میراث شیعی به سه عرصه اشاره گردید: مکتوبات حدیثی ائمه (علیهم السلام)، اصول اربعمئة و مصادر اولیه رجال.در آغاز به اجمال گفته می شود که عمده آثار برجای مانده رجال شیعه، از قرن پنجم به بعد نگاشته شده اند و از قرن اول تا پنجم، جز نوشته هایی اندک چون رجال البرقی و رجال ابن عقدة (در ضمن رجال الطوسی) در دست نیست. نیز در آن جا یاد شد که آیت الله خویی، نوشته های رجالی شیعه در این عصر را بیش از یکصد عنوان دانسته است. تتبع و بررسی فهارس (فهرست نامه های) قدما و متأخران، نشان از این دارد که این ادعا صادق است و تألیفات رجالی شیعه، بیش از یکصد عنوان است. در این نوشتار برآنیم تا نخست، اشاره ای به این آثار نموده و آن گاه نشان دهیم کدام یک از این آثار به دوره های بعد رسیده و عالمان رجال از آن استفاده کرده اند تا زمینه بازسازی آنها فراهم آید.
در آغاز ذکر چند نکته ضروری است:
← نکته اول
در این قسمت به مصادر رجالی برجای مانده اشاره می شود:
← کتاب ابوزرعه رازی
۱. ↑ خوئی، سیدابوالقاسم، معجم رجال الحدیث، ج۱، ص۴۱ ۴۲.
...

💡 یکی از چالش‌های اصلی علی بن موسی الرضا در ابتدای دورهٔ امامتش، شکل‌گیری مذهب واقِفیّه بود. در ابتدا، بعضی از وکلای موسی کاظم به‌ویژه علی بن اَبی‌حَمزهٔ بَطائِنی، زیاد بن مَروان قَندی و عثمان بن عیسی رَواسی درگذشت وی را انکار کردند و اعتقاد به این مذهب را رواج دادند. آنان اموال و دارایی‌هایی را که به‌عنوان خمس و نُذورات از شیعیان در اختیار داشتند، نزد خویش نگاه داشتند و علی بن موسی را به‌عنوان امام نپذیرفتند. واقفی‌ها معتقد بودند موسی بن جعفر از دنیا نرفته و هنوز زنده است و روزی می‌خورد و همو قائم آل محمد است که به غیبت رفته‌است. بنابر گزارشی در کتاب الجامع لرواة أصحاب الإمام الرضا، از آثار رجالی شیعه، این مسئله، سبب اختلاف اعتقادی بزرگی در گروه‌های گوناگونِ شیعیان به‌ویژه در کوفه و بغداد شد. پس از آن علی بن موسی متهم به انحراف از آموزه‌های اجدادش در برخی موارد شد.