اعتدال اجتماعی

[ویکی فقه] اعتدال اجتماعی (قرآن). رعایت اعتدال در رفتارهای اجتماعی سفارش لقمان به فرزندش است.
لزوم رعایت میانه روی در رفتارها و گفتارها و مناسبات اجتماعی: «واقصد فی مشیک واغضض من صوتک ان انکر الاصوات لصوت الحمیر: (پسرم!) در راه رفتن، اعتدال را رعایت کن؛ از صدای خود بکاه (و هرگز فریاد مزن) که زشت ترین صداها صدای خران است.» برداشت بنا بر این احتمال است که آیه، شامل تمام اقوال و افعال بشود..
سفارش لقمان
رعایت اعتدال در رفتارهای اجتماعی سفارش لقمان به فرزندش:۱. «واذ قال لقمان لابنه وهو یعظه یا بنی لا تشر ک باللـه ان الشر ک لظلم عظیم: (به خاطر بیاور) هنگامی را که لقمان به فرزندش -در حالی که او را موعظه می کرد- گفت: «پسرم! چیزی را همتای خدا قرار مده که شرک، ظلم بزرگی است.» » ۲. «واقصد فی مشیک واغضض من صوتک ان انکر الاصوات لصوت الحمیر: (پسرم! ) در راه رفتن، اعتدال را رعایت کن؛ از صدای خود بکاه (و هرگز فریاد مزن) که زشت ترین صداها صدای خران است.» آیه بعد دو برنامه دیگر اخلاقی را که جنبه اثباتی دارد - در برابر دو برنامه گذشته که جنبه نفی داشت - بیان کرده می گوید:۱. پسرم ! در راه رفتنت اعتدال را رعایت کن (و اقصد فی مشیک ).۲. در سخن گفتنت نیز رعایت اعتدال نما و از صدای خود بکاه و فریاد مزن (و اغضض من صوتک ). در واقع در این دو آیه از دو صفت، نهی، و به دو صفت، امر شده: نهی از خود برتربینی و خودپسندی که یکی سبب می شود انسان نسبت به بندگان خدا تکبر کند، و دیگری سبب می شود که انسان خود را در حد کمال پندارد، و در نتیجه درهای تکامل را بروی خود ببندد هر چند خود را با دیگری مقایسه نکند.گر چه این دو صفت غالبا تواءمند، و ریشه مشترک دارند ولی گاه از هم جدا می شوند.و امر به رعایت اعتدال در عمل و سخن، زیرا تکیه روی اعتدال در راه رفتن یا آهنگ صدا در حقیقت به عنوان مثال است.و براستی کسی که این صفات چهارگانه را دارد انسان موفق و خوشبخت و پیروزی است، در میان مردم محبوب، و در پیشگاه خدا عزیز است. علامه طباطبایی در تفسیر المیزان در ذیل آیه می فرماید: این تعبیر کنایه از اعتدال و میانه روی در مسیر زندگی است.

💡 « فردی که امروز انتخاب شده به مردم قول داده که می‌خواهد از ضربه‌هایی که به اخلاق در جامعه وارد شده، فاصله گرفته و از هتک حرمت‌هایی که با بی پروایی انجام می‌شد، دور باشد و از افراط‌گری، خشونت، بی‌اعتمادی به قانون، خرافه‌گرایی و ابزاری کردن دین و شعارهایی که هزینه آن از جیب مردم است، و بسیاری از اقدامات غیرکارشناسانه و بدون مشورت می‌خواهد فاصله بگیرد. مبنای انجام این قول‌ها عقلانیت، مشورت، اعتدال، آینده‌نگری، تدبیر و ایجاد وحدت در جامعه و پر کردن شکاف‌های اجتماعی و بالا بردن تحمل اجتماعی است. »

💡 از لحاظ ساختاری دختر رعیت دچار نگرش و ایدئولوژی خاص و جانبداری از طبقات فرودست و ضعیف شده اما همسایه‌ها در این زمینه از اعتدال بیشتری برخوردار است و بازتاب دقیق حوادث را به آنچه هوادار آن بوده ترجیح داده‌است. محسن ایزدیار و الهام عابدی در پایان چنین نتیجه می‌گیرند که رئالیسم محمود از گونهٔ اجتماعی و رئالیسم به‌آذین از گونهٔ سوسیالیستی است.