اسکران

اسکران. [ ] ( اِخ ) یکی از قرای معظم رودشت ( عراق عجم ). ( نزهةالقلوب حمداﷲ مستوفی مقاله 3 چ گای لیسترانج ص 51 ).

آسکران. آسکران ( ارمنی: Ասկերան ) به ترکی آذربایجانی:Əsgəran در ۱۷ کیلومتری شمال شرق استپاناکرت و در کنار جادة شوشی یلواخ – لاچین – نخجوان، ساحل چپ رود گرگر و در دامنه شمال شرقی سلسله کوه های قره باغ قرار دارد.
قلعه آسکران نیز در ساحل راست و چپ رود قارقار وقع و از سنگ رودخانه ساخته شده است. قلعه ساحل راست دارای برج و دیوارهای دولایه است. ضخامت دیوار ۲ تا ۳ متر است.
اردوی ارتش روسیه تزاری در جنگ اول ایران و روس در نزدیک قلعه بود. مذاکرات صلح میان دو کشور نیز در این قلعه انجام شد. شهرستان آسکران در ۱۹۳۰ تشکیل شده و تا ۱۹۷۸ استپاناکرت نامیده می شد.
۹۲۰ کیلومترمربع وسعت دارد. یک قصبه کارگری و ۵ روستا دارد. اساسا کوهستانی و در طرف غرب سلسله قره باغ کشیده شده است. کوه های بلند آن قیزقالا ( ۲۸۴۳ متر ) و قیرخ قیز ( ۲۸۲۷متر ) است. رودهایش به حوزه های کور و ارس می ریزند. مهم ترین رودخانه آن رود کارکار است.
اقلیمش بیشتر گرم ملایم و در کوه ها سرد است. میانگین دمای ماهانه در ژانویه - ۱ تا ۱ درجه و در ژوئیه ۲۲ تا ۲۴ درجه است. بارندگی سالانه ۵۰۰ تا ۷۰۰ میلیمتر است.
خاکش قهوه ای چمنزاری است. ۴۰٪ اراضی شهرستان را جنگل ( بلوط، پسته و... ) پوشانده است.
در کوههای بلند چمنزارهای آلپی وجود دارد.
از حیوانات آن می توان خرس، گربه جنگلی، گرگ، روباه، کبک و کبوتر را نام برد.
به طور متوسط در هر کیلومتر مربع ۲۱ نفر ساکن هستند. ۹۶٪ اهالی روستایی هستند. مراکز مهم جمعیتی آن باللیجا، نوراگوغ، خرامورت؛ داش بولاق، چاناقچی و خان آباد است.
از اراضی این استان، راه های شوسه یولاخ – لاچین - نخجوان، فضولی - آغ دره و یولاخ - استپاناکرت می گذرند.

💡 داشوشن (ارمنی: Դաշուշեն) یک منطقهٔ مسکونی در جمهوری آرتساخ است که در استان آسکران واقع شده‌است. داشوشن ۱۲۰ نفر جمعیت دارد.

💡 داهراز (به ارمنی: Դահրազ) یک منطقهٔ مسکونی در جمهوری آرتساخ است که در استان آسکران واقع شده‌است. داهراز ۸ نفر جمعیت دارد.

💡 خناتساخ (به ارمنی: Խնածախ) یک منطقهٔ مسکونی در جمهوری آرتساخ است که در استان آسکران واقع شده‌است. خناتساخ ۵۹۲ نفر جمعیت دارد.

💡 آیگستان (به ارمنی: Այգեստան) یک منطقهٔ مسکونی در جمهوری آرتساخ است که در استان آسکران واقع شده‌است. آیگستان ۱۰۹۱ نفر جمعیت دارد.

💡 خاچماچ (به ارمنی: Խաչմաչ) یک منطقهٔ مسکونی در جمهوری آرتساخ است که در استان آسکران واقع شده‌است. خاچماچ ۲۰۲ نفر جمعیت دارد.

💡 درگیری آسکران که در ۲۲–۲۳ فوریه ۱۹۸۸ در شهر آسکران رخ داده بود، یکی از دلایل شروع درگیری‌ها بین ارمنی‌ها و آذری‌ها بود. این درگیری جرقه‌ای برای آغاز جنگ قره‌باغ و کشتار سومقاییت بود.