اِسحاق بن عَمّار صَیرَفی (قرن ۲ق)
محدّث مورد وثوق شیعی و از اصحاب امام صادق (ع) و امام کاظم (ع). در خاندانی اهلِ دین و دانش برآمد. بیش از ۹۰۰ حدیث از طریق او روایت شده و کتابی با نام نوادر تألیف کرده است. محدثینی چون ابوایوب و ابوجمیله از او روایت کرده اند.
[ویکی اهل البیت] از اصحاب حضرت امام صادق علیه السلام و موسی بن جعفر علیه السلام است. علماء رجال در حق او گفته اند که او شیخ اصحاب ما است و ثقه است، او و برادران او یونس و یوسف و قیس و اسماعیل بیت بزرگی از شیعه می باشند، پسران برادرش علی و بشیر پسران اسماعیل از وجوه اهل حدیث می باشند و روایت است که حضرت صادق علیه السلام هرگاه اسحاق و اسماعیل پسران عمار را می دید می فرمود: «وقَدْ یَجْمَعُهُما لاَقْوامٍ؛ حق تعالی گاهی دنیا و آخرت را برای بعضی جمع می فرماید».
و روایت است از عمار بن حیان که گفت: خبر دادم به حضرت صادق علیه السلام از بر و نیکی کردن اسماعیل پسرم به من، فرمود: من او را دوست می داشتم و الحال زیاد شد محبت من به او. و بالجمله؛ علما، اسحاق بن عمار را فطحی می دانستند به جهت تصریح شیخ در (فهرست) و از این جهت حدیث را از جهت او موثق می شمردند تا نوبت به شیخ بهائی رسید، ایشان اسحاق بن عمار را دو نفر گرفتند یکی را امامی گفتند و اسحاق بن عمار بن موسی را فطحی گرفتند ولهذا در سند باید رجوع به تمیز کنند تا معلوم شود که کدام یک می باشند، و عمل علما بر همین بود تا زمان علامه طباطبائی بحرالعلوم رحمه الله، این بزرگوار قرائنی بدست آورد که اسحاق به عمار یک نفر بیشتر نیست و آن هم ثقه و امامی مذهب است، و شیخ ما علامه محدث نوری رضی الله عنه نیز همین را اختیار کرده در خاتمه (مستدرک الوسائل).
حاج شیخ عباس قمی, منتهی الآمال، قسمت دوم، باب نهم: در تاریخ حضرت صادق علیه السلام
💡 عن اسحاق بن عمّار قال: سئلت اءبا عبداللّه عليه السلام عن قوله تبارك و تعالى: (و كانوا من قبل يستفتحون ) الا ية، قال: كان قوم فى ما بين محمّد و عيسى عليه السلام و كانوا يتوعّدون اءهل الا صنام بالنبى صلى الله عليه و آله و يقولون: ليخرجنّ نبيّ وليكسرنّ اءصنامكم و ليفعلنّ بكم ما يفعلنّ، فلمّا خرج رسول اللّه كفروا به (1188).
💡 حدثنى ابى رحمه الله قال: حدثنى سعد بن عبدالله عن محمد بن الحسين بن ابى الخطابعن صفوان بن يحيى عن اسحاق بن غالب عن ابى عبدالله عليه السلامقال: عبدالله حبر من احبار بنى اسرائيل حيت صارمثل الخلال فاوحى الله عزوجل الى نبى زمانهقل له: و عزتى و جلالى و جبروتى لو انك عبدتنى حتى تذوب كما تذوب الاليه فىالقدر ما قبلت منك حتى تاتينى من الباب الذى امرتك.
💡 سیده نفیسه (ربیعالاول ۱۴۵ ه.ق، مکه - رمضان ۲۰۸ ه.ق، مصر) محدث است. وی دختر حسن بن زید، نوه امام دوم شیعیان و عروس امام ششم شیعیان (همسر اسحاق بن جعفر) است. از وی به پارسایی و زهد در تاریخ نام برده شدهاست. آرامگاه وی در مصر قرار دارد و مورد زیارت مردم است.
💡 در اوایل حکومت عباسیان، خطاط دیگری به نام ضحاک بن عجلان بود که چند قلم بر چهار خط قطبه افزود و پس از او اسحاق بن حماد و دیگران نیز چیزهایی اضافه کردند تا آنکه در اوایل دولت عباسی دوازده قلم خط بهشرح زیر معمول بود:
💡 36- حافظ كبير، اما الائمه، محمد بن اسحاق بن خزيمه (م 311 ق )، استاد بخارى ومسلم در علم حديث بوده است. كتاب مزبور، درسال 1378 هجرى به وسيله مكتبه الكليات لازهريه در قاهره چاپ شده و شرححال مولف در مقدمه آن آمده است.