ابواحمد عسکری

[ویکی فقه] اَبو اَحْمَدِ عَسْکَری، حسن بن عبداللـه بن سعید (۲۹۳-۷ ذیحجه ۳۸۲ق/۹۰۶- فوریۀ ۹۹۳م)، لغت شناس، ادیب و محدّث ایرانی است.
وی اهل عسکر مُکْرَم از شهرهای خوزستان بود و نسبت عسکری وی از همین جاست. در منابع کهن صریحاً به محل ولادت او اشاره نشده، اما برخی معاصران زادگاه او را نیز عسکر مکرم دانسته اند.
← تحصیلات
(۱) ابن اثیر، الکامل. (۲) ابن تغری بردی، النجوم. (۳) عبدالرحمن بن علی ابن جوزی، المنتظم، حیدرآباد دکن، ۱۳۵۸ق. (۴) ابن خلکان، وفیات. (۵) احمدبن عبداللـه ابواحمد عسکری، تصحیفات المحدّثین، به کوشش احمد عبدالشافی، بیروت، ۱۴۰۸ق/۱۹۸۸م. (۶) احمدبن عبداللـه ابواحمد عسکری، شرح ما یقع فیه التصحیف و التحریف، به کوشش محمد یوسف، دمشق، ۱۴۰۱ق/۱۹۸۱م. (۷) احمدبن عبداللـه ابواحمد عسکری، المصون فی الادب، به کوشش عبدالسلام محمد هارون، کویت، ۱۹۸۴م. (۸) ابوالفداء، المختصر فی اخبار البشر، بیروت، ۱۹۶۰م. (۹) احمدبن عبداللـه ابونعیم اصفهانی، ذکر اخبار اصفهان، به کوشش س ددرینگ، لیدن، ۱۹۳۱م. (۱۰) حسن بن عبداللـه ابوهلال عسکری، دیوان المعانی، به کوشش احمد سلیمان معروف، دمشق، ۱۹۸۴م. (۱۱) عبداللـه افندی اصفهانی، دیوان المعانی، به کوشش احمد سلیمان معروف، دمشق، ۱۹۸۴م. (۱۲) عبداللـه افندی اصفهانی، ریاض العلماء، به کوشش احمد حسینی و محمود مرعشی، قم، ۱۴۰۱ق. (۱۳) محسن امین، اعیان الشیعه، به کوشش حسن امین، بیروت، ۱۴۰۳ق/۱۹۸۳م. (۱۴) عبدالحسین امینی، الغدیر، به کوشش حسن ایرانی، بیروت، ۱۳۸۷ق. (۱۵) حمزۀ اصفهانی، التنبیه علی حدوث التصحیف، به کوشش محمد اسعد طلس، دمشق، ۱۳۸۸ق/۱۹۶۸م. (۱۶) ابوالقاسم خویی، معجم رجال الحدیث، بیروت، ۱۴۰۳ق/۱۹۸۳م. (۱۷) زرکلی، اعلام. (۱۸) جرجی زیدان، تاریخ آداب اللغه العربیه، به کوشش شوقی ضیف، قاهره، ۱۹۵۷م. (۱۹) عبدالکریم بن محمد سمعانی، الانساب، حیدرآباد دکن، ۱۳۹۸ق/۱۹۷۸م. (۲۰) احمد سلیمان، مقدمه بر دیوان المعانی. (۲۱) سیوطی، بغیه الوعاه، به کوشش محمد ابوالفضل ابراهیم، قاهره، ۱۳۸۴ق/۱۹۶۴م. (۲۲) خلیل بن ایبک صفدی، الوافی بالوفیات، به کوشش رمضان عبدالتواب، بیروت، ۱۳۹۹ق/۱۹۷۹م. (۲۳) عمر فروخ، تاریخ الادب العربی، بیروت، ۱۴۰۱ق/۱۹۸۱م. (۲۴) علی بن یوسف قفطی، انباه الرّواه علی انباه النّحاه، به کوشش محمد ابوالفضل ابراهیم، قاهره، ۱۳۶۹ق/۱۹۵۰م. (۲۵) عبدالسلام محمد هاون، مقدمه بر المصون. (۲۶) یاقوت، معجم الادبا. (۲۷) محمد یوسف، مقدمه بر شرح مایقع.

💡 امامت حسن عسکری مصادف بود با خلافت معتز (خ. ۲۵۲–۲۵۵ ه‍.ق/۸۶۶–۸۶۹ م)، مهتدی (خ. ۲۵۵–۲۵۶ ه‍.ق/۸۶۹–۸۷۰ م) و معتمد (خ. ۲۵۶–۲۷۹ ه‍.ق/۸۷۰–۸۹۲ م)، که همگی خلفایی ضعیف بودند و قدرت در دست سرداران نظامی ترک و بربر بود. در ابتدای امامت، وی آزادی نسبی داشت و در خانه‌اش می‌زیست و در خیابان با شیعیان دیدار داشته، و در خانه نیز گاه ملاقات‌هایی رخ داده است. قبل از آنکه یک سال از امامت حسن عسکری سپری شود، معتز، خلیفهٔ عباسی، به‌علت فعالیت‌های وی ازجمله گردآوری وجوهات، نامه‌نگاری با وکلا و ارتباط با برخی رجال نظیر ابواحمد طاهری، به او بدگمان شد و در سال دوم، ۲۵۵ ه‍. ق، که هم‌زمان با آخرین سال خلافت معتز بود، حسن عسکری زندانی شد. در این دوره، طراحی چندین توطئه برای قتل وی با صحنه‌سازی ذکر شده است، که هیچ‌یک اجرایی نشد و معتز در این ایام درگذشت. صالح بن وصیف، که امیرالامرای دورهٔ معتز و مهتدی بود، به‌شدت با حسن عسکری دشمنی داشت و علیه او توطئه می‌کرد.