ابن رضوان علی بن رضوان

[ویکی نور] «ابوالحسن علی بن رضوان بن علی بن جعفر» معروف به ابن رضوان، منجم، پزشک و فیلسوف مصری، در سال 376 یا 377ق به دنیا آمد. بیشترین آگاهی درباره او را ابن ابی اصیبعه به نقل از نوشته ای از خود او به دست داده است: او در جیزه مصر به دنیا آمد و از 6 سالگی در زادگاه خود به تحصیل پرداخت و در 10 سالگی برای ادامه دانش آموزی به قاهره قدیم رفت و در 14 سالگی به یادگیری پزشکی و فلسفه پرداخت. اما نتوانست این مرحله را به آسانی به پایان برد، زیرا اندوخته کافی برای خرج در این راه نداشت. او ابتدا برای گذران زندگی در کوی و برزن به طالع بینی پرداخت. سپس به طبابت روی آورد و در 32 سالگی پزشکی نامور شد.
آوازه طبابتش او را به خدمت الحاکم بأمر الله، خلیفه فاطمی کشاند و به عنوان رئیس اطبای مصر برگزیده شد. وی در روزگار مستنصر به عنوان دانشمند مصر شناخته شده بود.
ابن رضوان با بسیاری از پزشکان معاصر خود از دور و نزدیک مکاتبه و مناظره داشت که از جمله آن ها، ابن بطلان بود. این مناظرات بیشتر به صورت ردیه های متقابل بود. از جمله این ردیه ها می توان به رساله ای با نام «مقالة فی ان ابن بطلان لا یعلم کلامه نفسه فضلاً عن کلام غیره» اشاره کرد که در آن، ابن رضوان سخت ابن بطلان را مورد نکوهش قرار می دهد. این مناظرات گاه به هجو هم می انجامید.
از شاگردان ابن رضوان می توان به افرائیم بن الزفان اشاره کرد که از مشهورترین اطبای زمان خودش بود و در دربار خلفای فاطمی جایگاهی ارزنده داشت.
گویا وی در اواخر عمر به اختلال مشاعر مبتلا شد. بنابر آنچه قطفی نقل کرده است، وی در سال 460ق در مصر در گذشت.
از نوشته ها و تألیفات او بالغ بر صد اثر، اعم از رساله و کتاب گزارش شده است. نوشته های او عمدتاً مربوط به پزشکی و اندکی در حکمت و فلسفه و ریاضی است. کامل ترین فهرست آثار او را ابن ابی اصیبعه با نزدیک به صد عنوان آورده است. بیشتر این نوشته ها، رساله هایی کوتاه و تعلیقاتی نا تمام یا پاسخ ها و ردیه هایی است که ابن رضوان به پرسش ها و آرای بعضی علمای درگذشته یا معاصر نوشته و تعدادی هم شرح و تعلیقات اوست بر کتاب های بقراط، جالینوس و دیگر حاکمان یونان.

💡 ابن یونس (حدود ۹۵۰–۱۰۰۹) موقعیت خورشید را برای سالها با استفاده از یک اسطرلاب بزرگ رصد کرد و مشاهدات او در خسوف‌ها قرن‌ها بعد مورد استفاده قرار گرفت. در سال ۱۰۰۶، علی بن رضوان، اس‌ان ۱۰۰۶ را مشاهده کرد، ابرنواختری که به عنوان درخشان‌ترین رویداد ستاره‌ای ثبت‌شده در تاریخ شناخته می‌شود، و دقیق‌ترین توصیف را از آن به جا گذاشت. در قرن چهاردهم، نجم الدین مصری رساله ای نوشت که در آن بیش از ۱۰۰ نوع ابزار علمی و نجومی مختلف را توصیف کرد که بسیاری از آنها را خودش اختراع کرده بود.