فضولی بغدادی
آرامگاه فضولی بغدادی در گذشته در مقبرهٔ عبدالمؤمن دده، در مجاورت تکیهٔ بکتاشیه و در بابالقبلهٔ آستان امام حسین(علیهالسلام) قرار داشت. این آرامگاه در جریان احداث خیابان پیرامون آستانهٔ حسینی در سال ۱۳۶۶ هجری قمری تخریب شد. فضولی بغدادی با نام محمد بن اسماعیل، از شاعران برجستهٔ شیعه در سدهٔ دهم هجری است که به سه زبان ترکی، فارسی و عربی شعر میسرود و در هر سه زبان آثاری ماندگار از خود برجای گذاشت.
محمد بن اسماعیل بغدادی، متخلّص به «فضولی»، اصالتاً آذربایجانی بود، اما به سبب اقامت طولانی در بغداد به «بغدادی» شهرت یافت. او در عراق و در روزگار سلطنت آققویونلوها چشم به جهان گشود؛ با این حال، سال دقیق تولدش روشن نیست و دربارهٔ زادگاه او میان شهرهایی چون حلّه، کربلا، بغداد و نجف اختلاف نظر وجود دارد. فضولی سراسر عمر خود را در عراق گذراند و مدتی نیز بهعنوان خادم حرم امام علی(علیهالسلام) به خدمت پرداخت که این امر در گرایشهای مذهبی و محتوای آثارش بازتابی آشکار دارد.
فضولی اشعار فراوانی در مدح ائمهٔ اطهار(علیهمالسلام)، بهویژه امام علی(علیهالسلام)، سروده و مثنوی مشهور «حدیقةالسُعَداء» را به زبان ترکی در بیان مقتل امام حسین(علیهالسلام) و رویدادهای عاشورا پدید آورده است. او همچنین برخی پادشاهان و وزیران زمان خود، از جمله شاه اسماعیل صفوی، سلطان سلیمان قانونی و وزیرش ابراهیم پاشا را ستوده است. فضولی از بنیانگذاران ادب منظوم ترکی آذربایجانی بهشمار میآید و با بهرهگیری گسترده از وزنها، قالبها، ترکیبها و مضامین شعر فارسی گاه از راه ترجمه و گاه با اقتباس مستقیم به ادبیات ترکی جان تازهای بخشید. غزلیات او تقلیدی دقیق از سنت غزل فارسی است و در تاریخ شعر عثمانی، وی را نخستینِ چهار شاعر بزرگ میدانند که در ادبیات کلاسیک عثمانی جایگاهی ممتاز یافتهاند.
دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] فضولی بغدادی (آرامگاه). آرامگاه فضولی بغدادی، در مقبره عبدالمؤمن دده، در مجاورت تکیه بکتاشیه در باب القبله آستان امام حسین (علیه السّلام)، قرار داشته است که در جریان احداث خیابان گرداگرد آستانه حسینی در سال ۱۳۶۶ ه. ق خراب شده است.فضولی بغدادی،با نام محمد بن اسماعیل از شاعران شیعه در سده دهم هجری است که به سه زبان ترکی، فارسی و عربی، شعر می سروده است.
محمد بن اسماعیل بغدادی، متخلص به فضولی، از شاعران شیعه در سده دهم هجری است که به سه زبان ترکی، فارسی و عربی، شعر می سروده است. فضولی، اصالتاً آذربایجانی، اما به دلیل اقامت زیاد در بغداد، به بغدادی مشهور است. او در عراق، در زمان سلطنت آق قویونلوها، به دنیا آمد. سال تولد وی، مشخص نیست و مکان تولد وی را نیز به اختلاف، حله، کربلا، بغداد یا نجف گفته اند.فضولی، تمام عمرش را در عراق به سر برد و مدتی، خادم حرم امام علی(علیه السّلام) بود. او اشعار فراوانی در مدح ائمه (علیهم السّلام)، به ویژه امام علی (علیه السّلام) دارد و مثنوی «حدیقة السُعَداء» را به زبان ترکی، در بیان مقتل امام حسین (علیه السّلام) و حوادث عاشورا سروده است. همچنین او تعدادی از پادشاهان و وزیران، از جمله شاه اسماعیل صفوی، سلطان سلیمان قانونی و وزیرش، ابراهیم پاشا را مدح گفته است.فضولی از بنیان گذاران ادب منظوم ترکی آذربایجان است و وزن ها، قالب ها، ترکیب ها، مضمون ها و معانی شعر فارسی را از راه ترجمه یا عین عبارت را در ترکی، به کار برده و با ادب فارسی، ادبیات ترکی را حیات بخشیده است. غزلیات وی، عیناً تقلید از غزلیات فارسی است. در تاریخ شعر عثمانی، فضولی را نخستین شاعر از چهار شاعر بزرگ می دانند که در ادبیات قدیم عثمانی، دارای جایگاه ادبی اند.
قبر فضولی
قبر فضولی، در مقبره عبدالمؤمن دده، شیخ طریقه بکتاشیه، در مجاورت تکیه بکتاشیه در باب القبله آستان امام حسین (علیه السّلام)، قرار داشته است.این مقبره، به همراه تکیه بکتاشیه، در جریان احداث خیابان گرداگرد آستانه حسینی در سال ۱۳۶۶ ه. ق خراب گردید. به دنبال آن، دولت ترکیه براساس یک توافق نامه فرهنگی میان عراق و ترکیه، در ماه فوریه ۱۹۶۷ م، برای عبدالمؤمن دده و فضولی، مقبره ای نمادین بنا کرد که شامل اتاق کوچکی در نبش بازار سوق القبله و خیابان ابن فهد بود.
حرزالدین، محمد، مراقد المعارف، ج۲، ص۱۷۸.
۱. ↑ حرزالدین، محمد، مراقد المعارف، ج۲، ص۱۷۸.
منبع
...