تنفل

واژه «تنفّل» در زبان عربی و متون لغوی قدیم به چند معنای مرتبط به هم به کار رفته است و در مجموع مفهوم «افزودن بر مقدار اصلی» یا «انجام کاری اضافه بر وظیفه واجب» را در بر می‌گیرد. در یک معنای لغوی، تنفّل به این معناست که فرد چیزی بیشتر از سهم معمول یا مقداری که دیگران دریافت می‌کنند، به دست آورد، مانند اینکه در تقسیم غنیمت، سهمی افزون‌تر نصیب کسی شود. در کاربرد دیگر، این واژه به انجام دادن عبادات مستحبی گفته می‌شود که فراتر از واجبات دینی هستند و انسان به قصد تقرب بیشتر به خداوند آن‌ها را انجام می‌دهد. به همین دلیل در اصطلاح دینی، «تنفّل» بیشتر با عباداتی مانند نمازهای نافله و روزه‌های مستحب شناخته می‌شود. این نوع عبادات اگرچه واجب نیستند، اما در افزایش معنویت و نزدیکی انسان به خداوند نقش مهمی دارند. در منابع لغوی آمده است که «تنفّل» می‌تواند به معنای نافله‌گزاری نیز باشد، یعنی انجام اعمال عبادی اضافه بر واجب. در برخی کاربردهای تاریخی، این واژه برای بیان برتری گرفتن یا اضافه دریافت کردن نیز به کار رفته است. از نظر مفهومی، «تنفّل» هم در حوزه مادی مانند غنیمت و هم در حوزه معنوی مانند عبادت کاربرد دارد. این واژه نشان‌دهنده مفهوم «افزودن و بیشتر انجام دادن» نسبت به حد لازم یا مقرر است. در مجموع، این کلمه به معنای انجام کار یا عبادت اضافی و غیرواجب، یا دریافت سهمی بیش از مقدار معمول است که هم در متون دینی و هم در کاربردهای لغوی به کار رفته است.