سردار ملی

سالار ملی، حاجی حسن قراجه‌داغی، مشهور به ستارخان (متوفی ۱۳۳۲ هـ.ق./۱۲۲۹ هـ.ش.)، در کنار باقرخان، به عنوان یکی از دو مدافع اصلی شهر تبریز در برابر محاصرهٔ قشون محمدعلی شاه قاجار در دورهٔ استبداد صغیر، تاریخ‌ساز شد. ایشان به مدت یازده ماه کامل، از ۲۳ جمادی‌الاول تا ۸ ربیع‌الثانی ۱۳۲۷ هجری قمری، فرماندهی تمامی مجاهدان تبریز، از جمله ارامنه و قفقازی‌ها را بر عهده داشت. مقاومت سرسختانهٔ تبریزیان که صرفاً تحت هدایت و رهبری مستقیم ستارخان اداره می‌شد، شهرت وی را از مرزهای ایران فراتر برد و داستان شجاعت و مردانگی او در جهان پیچید.

در پی تداوم محاصره و وخامت اوضاع اهالی تبریز به دلیل نایابی آذوقه، با وساطت کنسول‌های روسیه و انگلستان و تأیید دولتین، مقرر شد قوای روس برای شکستن محاصره و بازگشایی مسیر تدارکات وارد تبریز شوند. در روز یکشنبه، هشتم ربیع‌الثانی ۱۳۲۷ هـ.ق.، نیروهای روس وارد شهر شده و راه جلفا را باز کردند؛ بدین ترتیب، محاصرهٔ طولانی تبریز پایان یافت و امکان ورود مجدد آذوقه فراهم گشت و قوای دولتی از اطراف شهر پراکنده شدند. با پایان یافتن وظیفهٔ ستارخان و باقرخان در دفاع از تبریز و نهضت مشروطه، حضور نیروهای روس در شهر، موقعیتی خطرناک برای این دو سردار ایجاد کرد، از این رو، در اواخر جمادی‌الاخرهٔ همان سال، ایشان به کنسولگری عثمانی پناه بردند.

سرانجام، در روز ۸ ربیع‌الاول ۱۳۲۸ هـ.ق.، ستارخان و باقرخان، تحت فشار شدید دولت مرکزی و روسیه، تبریز را ترک کرده و به تهران مهاجرت کردند. در سی‌ام رجب همان سال، در محل اقامتشان در پارک اتابک، درگیری خونینی میان قشون دولتی که قصد خلع سلاح مجاهدان را داشت و مجاهدانی که در برابر این تقاضا مقاومت می‌کردند، رخ داد. این نبرد با پیروزی قشون دولتی خاتمه یافت که طی آن، سی نفر کشته و سیصد نفر اسیر شدند؛ ستارخان در این واقعه مجروح و باقرخان به اسارت درآمد. دولت پس از این ماجرا، مقرری مناسبی برای ستارخان و باقرخان تعیین کرد. متأسفانه، چهار سال پس از این حادثه، ستارخان بر اثر زخم پایی که از پیامدهای همان درگیری بود، دیده از جهان فروبست.

لغت نامه دهخدا

سردار ملی. [ س َ رِ م ِل ْ لی ] ( اِخ ) لقبی است که به ستارخان داده اند. رجوع به ستارخان شود.

فرهنگ فارسی

سالار ملی ابن حاجی حسن قراجه داغی سردار مشروطه (ف.۱۳۳۲ ه.ق.۱۲۲۹ه.ش. ) وی شخص اول از دو مدافع مشهور به تبریز است در برابر قشون محمد علی شاه قاجار ( ۱۱ ماه تمام از ۲۳ جمادی الاول تا ۸ ربیع الثانی ۱۳۲۷ ه.ق. ). چون در ین مدت در راس جمیع مجاهدان تبریز و ارامنه و قفقازیان بود و مقاومت شدید تبریزیان در مقابل قشون عظیم دولتی منحصرا تحت راهنمایی و قیادت شخص او اداره میشد تدریجا شهرت وی از داخل بخارج ایران سرایت کرد وصیت شجاعت و مردانگی او باقطار جهان رسید. در اواخر چون کار اهل تبریز بواسطه محاصره و نرسیدن آزوقه بسیار سخت شده بود پس از مذاکره مابین قونسولهای روس و انگلیس و تصویب دولتین قرار بر این شد که عده ای از قشون روس به تبریز آمده راه جلفا را باز کنند و در روز یکشنبه هشتم ربیع الثانی ۱۳۲۷ عده ای از قشون روس به تبریز وارده شده راه جلفا را باز کردند و محاصره تبریز پایان یافت و راه برای ورود آزوقه باز شد و قشون دولتی از اطراف تبریز متفرق شدند. باین ترتیب وظیفه ستارخان و باقرخان در دفاع تبریز و دفاع مشروطه بپایان رسید ولی چون بواسطه حضور قشون روس در تبریز موقع خطرناکی برای ایشان ایجاد شده بود در اواخر جمادی الاخره ۱۳۲۷ به قونسولخانه عثمانی پناهنده شدند. در روز ۸ ربیع الاول ۱۳۲۸ ستارخان و باقر خان تحت فشار روسها تبریز را ترک گفتند و بتهران آمدند و در سی ام رجب همان سال در پارک اتابک که منزلگاه آنان و مجاهدان ایشان بود جنگ سختی بین قشون دولتی که میخواستند مجاهدان را خلع سلاح کنند و بین مجاهدان که این تقاضا را نمی پذیرفتند روی داد و عاقبت قشون دولتی غالب آمده سی تن را کشته و سیصد تن را اسیر کردند و ستارخان مجروح و باقر خان اسیر گردید. پس از ختم غایله دولت در حق ستارخان و باقر خان شهریه ای مناسب شان ایشان برقرار کرد. چهار سال بعد از این واقعه ستارخان بر اثر زخم پا که از عواقب جنگ مذکور بود وفات یافت.
لقبی است که به ستارخان داده اند

کس کش یعنی چه؟
کس کش یعنی چه؟
کماندو یعنی چه؟
کماندو یعنی چه؟
فال امروز
فال امروز