زیات صفت نسبتی است که به فروشنده یا تاجر روغن زیتون اشاره دارد. این واژه در لغت به معنای زیتفروش، روغنزیتونفروش یا سوداگر روغن زیتون به کار میرود و در متون تاریخی و فرهنگی، به افرادی گفته میشده که به خرید و فروش روغن زیتون اشتغال داشتهاند.
زیات همچنین به عنوان لقب حمزهبنحبیب کوفی، یکی از قاریان مشهور سبعه، شناخته میشود. او که در سالهای ۸۰ تا ۱۶۵ هجری قمری میزیست، به دلیل شغل خرید و فروش روغن زیتون که در آن روغن را از کوفه به حلوان میبرد و در مقابل پنیر و گردو به کوفه وارد میکرد به این لقب شهرت یافت. حمزهبنحبیب از بزرگان علم قرائت قرآن بود و روایات معتبری در زمینهی قرائت از او نقل شده است.
در منابعی چون «منتهیالارب»، «ناظمالاطباء» و «اعلام زرکلی» به شرح حال و نقش وی در تجارت و دانش قرائت اشاره شده است. او در حلوان درگذشت و نامش بهعنوان یکی از قراء سبعه و عالم به قرائات قرآن، در تاریخ باقی مانده است. برای مطالعهی بیشتر میتوان به کتابهایی مانند روضاتالجنان و ریحانهالادب مراجعه کرد.
