این کلمه در زبان فارسی معانی مختلفی دارد که بسته به زمینه استفاده، مفهوم آن تغییر میکند. یکی از معانی رایج آن به معنای «تمام» یا «کامل» است، یعنی چیزی که هیچ قسمتی از آن شکسته یا بریده نشده باشد. این کاربرد در توصیف اشیایی مانند «کله قند درسته»، «خربزه درسته» یا «قرص نان درسته» دیده میشود، که به طور کامل و بدون تغییر باقی ماندهاند. معنای دیگر آن در متون کهن به مفهوم «عفو» یا «بخشیدن گناه» اشاره دارد، که در عباراتی همچون «درسته کردن» به معنای عفو کردن یا بخشیدن به کار میرفته است. همچنین، این کلمه در برخی موارد به معنای کاه خرد یا خار مانده از گندم و جو شکسته نیز آمده است. این کلمه با کاربردهای متنوع خود هم در زبان محاوره و هم در متون ادبی و تاریخی حضور دارد و نشاندهنده تطبیقپذیری زبان فارسی در انتقال مفاهیم مختلف است.
درسته
لغت نامه دهخدا
درسته. [ دَ رَ ت َ / ت ِ ] ( اِ ) درسه. عفو. رحمت. گذشتن از جرایم. بخشیدن گناه. ( برهان ) ( از آنندراج ).
- درسته کردن؛ عفو کردن. بخشیدن:
هر آنکو کند جرم مجرم درسته
کند فضل حق از دمندانْش رسته.رضی الدین علی لالای قزوینی.
درسته. [ دُ رُ ت َ / ت ِ ] ( ص ) در تداول عوام، تمام. ناشکسته. کامل. که قسمتی از آنرا نبریده اند. بی شکستن یا بریدن جزئی از آن. که چیزی از آن شکسته یا بریده نباشد. هیچ از آن ناشکسته. هیچ از آن ناگرفته. بی آنکه پاره ای از آن بریده یا شکسته باشند، چون: کله قند درسته و خربزه ٔدرسته و قرص نان درسته. ( یادداشت مرحوم دهخدا ). || ( اِمص ) سلامت. صحت. مقابل بیماری. درستی.
- درسته و سادته؛ دخل علی رسول اﷲ سلمان فقال له درسته وسادته. قال محمدبن ألیل: أظنه مرحباً و أهلا. ظاهراً این دو کلمه «دُرُستیه » و «شادیه » باشد و «َیه » در پهلوی علامت مصدر است، پس معنی الصحة و المسرة است. ( یادداشت مرحوم دهخدا ).
درسته. [ دُ رِ ت َ / ت ِ ] ( اِ ) کاه خرد که از گندم و جو شکسته می ماند. ( آنندراج ) ( انجمن آرا ). خارِ خورد که از گندم و جو شکسته می ماند. ( رشیدی ).
فرهنگ فارسی
کاه خرد که از گندم و جو شکسته می ماند خار خورد که از گندم و جو شکسته می ماند
جمله سازی با درسته
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.
💡 یا در چند جا برفت بدون نقطه نوشته شده معلوم نیست" برفت درسته یا نرفت"! البته تصحیح کنندگان بعدی نقطههای اضافی را حذف کردهاند اما متأسفانه نا آگاهانه برخی نقطه اصلی را به اشتباه حذف شده است.