ابن المعتز

ابن المعتز. [ اِ نُل ْ م ُ ت َزز ] ( اِخ ) ابوالعباس عبداﷲبن المعتزبن المتوکل بن المعتصم بن الرشیدبن المهدی. او در ادب و شعر یگانه روزگار خویش بود و درک صحبت بسیاری از علماء نحو و اخباریین کرد و از فصحای اعراب شعر و لغت فراگرفت. و در علوم ادبیه تلمیذ مبرّد و ثعلب بود.و نزد پسر عم خویش معتضد خلیفه جاه و حرمتی بسزا داشت و نخست او در علم بدیع کتاب کرد. پس از مرگ مُقتفی درباریان خلیفه مقتدر را خلع کردند و او را در 20 ربیعالاوّل 296 هَ.ق. به نام مرتضی باﷲ یا المنصف یا الغالب بخلافت برداشتند و وی تنها یک روز دست خلافت داشت و فردا حمات مقتدر فائق آمدند و ابن المعتز در خانه ابن الجصاص گوهری پنهان گشت و به دوم ربیعالثانی دستگیر و به امر مقتدر کشته شد. مادر او غیر عربیه بود. از جمله کتب اوست: کتاب الزهر و الریاض. کتاب البدیع. کتاب مکاتبات الاخوان بالشعر. کتاب الجوارح و الصید. کتاب السرقات. کتاب اشعارالملوک. کتاب الاَّداب. کتاب حلی الاخیار. کتاب طبقات الشعراء. کتاب الجامع در غناء. ارجوزه ای در ذم صبوح. ( ابن الندیم ):
کو جریرو کو فرزدق کو لبید و کو زهیر
رؤبه عجاج و دیک الجن و سیف ذوالیزن
ابن هانی ابن رومی ابن معتز ابن قیس
دعبل و بوشیص و آن شاعر که بود اندر یمن.منوچهری.

ابوالعباس عبد الله بن معتز بن متوکل ( مقت. ۲۹۶ ه ق. ). وی در ادب و شعر عرب مهارت داشت و درک محضر بسیاری از علمای نحو و اخباریان را کرد و در زمره فصحای شعر و لغت عرب بشمار است. او نخستین کسی است که در بدیع عرب کتاب تالیف کرده. پس از مرگ مقتفی درباریان مقتدر را خلع کردند و ابن المعتز را در ربیع الاول ۲۹۶ بخلافت برداشتند و او تنها یک روز خلیفه بود و پس از عزل بامر مقتدر کشته شد. از تالیفات او الزهر و الریاض البدیع مکاتبات الاخوان بالشعر الجوارح و الصید است.
او در ادب و شعر یگانه روزگار خویش بود

💡 سنت تفسیری مرسوم در ادیان ابراهیمی در سده‌های میانه را می‌توان از عناصر شکل دهنده مطالعات نقد ادبی دانست. از سده نهم میلادی نیز در ادبیات عربی آثاری برای نخستین بار مشخصاً در زمینه نقد نگاشته شده‌است که از این میان می‌توان نخست کتاب الحیوان و دوم کتاب البیان و التبیین نوشته جاحظ و کتاب البدیع نوشته عبدالله ابن المعتز را نام برد.