ابوبکر باقلانی

ابوبکر محمد بن طیب بن محمد باقلانی اشعری بصری از دانشمندان مسلمان اشعری در علم کلام و نحو سده چهارم هجری قمری در فارس زاده شد و در ۶۵ سالگی در مدینه درگذشت.
فروپاشی خلافت عباسی که حاصل پاره پاره شدن قدرت مرکزی اش بود تأثیرات مخرب بیواسطه ای بر جایگاه مسلمانان اهل سنت داشت. نظامیان شیعه همچون آل بویه در شرق و حمدانیان در سوریه شمالی و بین النهرین شمالی و غیره کنترل ممالک اسلامی را بدست داشتند. اهل سنت نه تنها مجبور به دفاع از جایگاه خود در مقابل اهل تشیع بودند بلکه همچنین مجبور بودند تا به انتقادات بسیار قوی متکلمان و عارفان و اخلاقیان شیعه پاسخ گویند. رویارویی با الهیات شیعه نه تنها بزرگترین پالش برای متکلمان اهل سنت بود بلکه یک چالش درونی نیز بود.
نام وی ابو بکر محمد ابن طیب این محمد ابن جعفر این قاسم الباقلانی بصری است. او همچنین به نام قاضی ابو بکر نامبردار است. وی در بصره زاده شده است و اوضاع و احوال آن نامعلوم است. تاریخ زادروز وی نیز برای هیچ کدام از زندگی نامه نویسانش معلوم نیست. جوزف الیان سرکیس بر این باور است که قاضی باقلانی در سال ۳۳۸ هجری زاده شده است. هیچ چیزی در باب اوائل زندگانی باقلانی در بصره دانسته نیست. وی از بصره به بغداد نقل مکان می کند و اصول را زیر نظر فردی اشعری به نام مجاهد طائی، فقه را نزد ابو بکر ابهری از پیشروان مالکی در بغداد فرا می گیرد.
در باب کنیه وی به بقلانی آمده است که ابن خلکان در باب این کنیه و تلفظ صحیح آن بتفصیل سخن رانده است و در نهایت نتیجه گرفته است که نام وی باید از بقلا باشد. گرچه که حریری بر این باور است که نام وی مشتق از بقلی است.
«علم معقول» را از ابوعبداللّه محمدبن احمدبن مجاهد طائی، شاگرد ابوالحسن اشعری، فراگرفته بود. از جمله استادان او در کلام ابوالحسن باهلی بصری بود که او نیز از شاگردان ابوالحسن اشعری بود و، به گفته خود باقلاّنی، او با ابواسحاق اسفراینی ( اسفراینی، ابواسحاق ) و ابن فورک به درس شیخ باهلی می رفته اند.
الإنصاف فیما یجب اعتقاده ولا یجوز الجهل به. تمهید الأوائل وتلخیص الدلائل. التقریب والإرشاد. إعجاز القرآن. کیفیة الاستشهاد فی الرد على أهل الجحد والعناد. شرح اللمع فی الرد على أهل الزیغ والبدع. الفرق بین معجزات الأنبیاء وکرامات الصالحین. الإبانة عن إبطال مذهب أهل الکفر والضلالة. کیفیة الاستشهاد، فی الرد على أهل الجحد والعناد. الرد على المعتزلة فیما اشتبه علیهم من تأویل القرآن. الرد على الرافضة والمعتزلة والخوارج والجهمیة. المقدمات فی أصول الدیانات. الإنصاف فی أسباب الخلاف. هدایة المسترشدین. التعدیل والتجویر. الإمامة الکبیرة. شرح أدب الجدل. مسائل الأصول. دقائق الکلام. مناقب الأئمة. الإیجاز. الکسب.

[ویکی فقه] باقِلاّنی، ابوبکر محمد بن طیب (د ۲۳ ذیقعده ۴۰۳ق /۵ ژوئن ۱۰۱۳م )، متکلم نامدار اشعری مذهب می باشد.
باقِلاّنی، ابوبکر محمد بن طیب (د ۲۳ ذیقعده ۴۰۳ق /۵ ژوئن ۱۰۱۳م )، متکلم نامدار اشعری مذهب می باشد.برخی منابع او را رَبَعی خوانده اند
سکونی عمر، عیون المناظرات، ج۱، ص۲۵۳، به کوشش سعد غراب، تونس، ۱۹۷۶م.
ظاهراً به دلیل توجه بی اندازه باقلانی به علم کلام، چندان مطلوب و مقبول اهل حدیث نبود، و از این رو با علمای هم عصرخود دچار اختلافات شدید شد.
← اسفراینی
باقلانی تصانیف بسیاری در رد مخالفان خویش و از جمله امامیه، معتزله، جهمیه و خوارج داشته است.
خطیب بغدادی احمد، تاریخ بغداد، ج۵، ص۳۷۹، قاهره، ۱۳۴۹ق /۱۹۳۱م.
...

💡 در میان فیلسوفان و متکلمین مسلمان، ابوبکر باقلانی، ابویوسف کندی، ابن رشد، ابوحامد غزّالی، فخر رازی، عضدالدین ایجی، تفتازانی، عبدالرزّاق لاهیجی و خواجه نصیر طوسی به بیان برهان نظم پرداختند.[نیازمند منبع]

💡 مذهب دیوبندی هرگز دیدگاه محافظه‌کارانه خود را کنار نگذاشت و تلاش نکرد تغییرات جهان و ویژگی‌های پایه تمدن مدرن را دریابد. پیروان دیوبندی هرگز تلاش نکردند در رابطه خود با دیگر مسلمانان، مانند شیعه، معتزله، اسماعیلیه، و اخوان الصفا بازنگری کنند یا آثار فیلسوفانی مانند فارابی، ابن سینا، و ابن رشد یا عارفانی مانند ابن عربی، مولوی، و سهروردی، یا متکلمانی مانند ابوبکر باقلانی و فخر رازی و دیگران را بخوانند. حتی هنگامیکه دانشمندان مسلمانی مانند سید احمد خان هندی، اقبال لاهوری، و سیدابوالاعلی مودودی، در اثر آشنایی با جهان امروز، دیدگاه‌های متفاوتی در فهم دین عرضه کردند دیوبندی‌ها به تندی به آنها حمله‌ور شدند.