اولجایتو

اولجایتو. [ اُ ] ( اِخ ) معروف به سلطان محمد خدابنده ابن ارغون خان، متوفی 716 هَ. ق. پادشاه هشتم از هولاکوئیان از سلسله ایلخانیان که دین تشیع را قبول کرد و خود را سلطان محمد خدابنده نام نهاد. مدت سلطنتش از 703 تا 716 هَ. ق. بود. وی برادر و جانشین غازان خان بود. رجوع به دایرة المعارف فارسی شود.
اولجایتو. [ اُ ] ( اِخ ) دومین از سلسله یوئن در چین از 693 تا 706 هَ. ق. ( یادداشت مؤلف ).

محمد اولجایتو مشهور به خدا بنده از سلسله ایلخانان ایران ( جل. ۷٠۳ ه. ق. ۱۳٠۴ م. - ف. ۷۱۶ ه. ق./ ۱۳۱۶ م. ) برادر و جانشسن غازان و نخستین پادشاه مغولی ایران است که با آیین تشیع گروید و نام ایمه را بر سکه نقش کرد. شهر سلطانیه از بنا های اوست و وی پایتخت را از تبریز بدان شهر انتقال داد.
دومین از سلسله یوئن در چین

اسم: اولجایتو (پسر) (فارسی) (تاریخی و کهن) (تلفظ: uljay tu) (فارسی: اولجایتو) (انگلیسی: uljaytu)
معنی: از فرمانروایان سلسله ایلخانان ایران

[ویکی شیعه] غیاث الدین محمد خدابنده، مشهور به اولْجایتو یا اُلجایتو (۶۸۰ - ۷۱۶ق)، از فرمانروایان سلسله ایلخانان ایران که در طول زندگی چند بار مذهب خود را تغییر داد و نخستین کسی بود که در دوران حکومتش به مذهب شیعه در ایران رسمیت داد و به نام امامان شیعه سکه زده و خطبه خواند.
اولجایتو، ابتدا اولجایبوقا، سپس ماتمودار و سرانجام خربنده نامیده شده است. خربنده، پس از آنکه بر تخت نشست، اولجایتو (مرکب از دو جزء مغولی « اولجای » یعنی نیکبختی و « تو » که نشانه مالکیت و نسبت، یعنی دارای نیکبختی) و سپس سلطان محمد خدابنده خوانده شده است..
او دومین یا سومین پسر ارغون خان و اروک خاتون دانسته شده و در جایی میان مرو و سرخس زاده شده است.

💡 رشیدالدّین این کتاب را به درخواست غازان خان نوشت و چون غازان خان درگذشت، آن را به اولجایتو تقدیم کرد. به فرمان اولجایتو این کتاب به نام غازان خان، مبارک غازانی نامیده شد، ولی بخش‌هایی دیگر شامل تاریخ دوران پادشاهی اولجایتو، تاریخ ادوار و اقوام جهان، صورالاقالیم و مسالک‌الممالک در دو جلد نوشته و به بخش پیشین افزوده شدند که این سه جلد روی هم رفته جامع‌التواریخ را تشکیل می‌دهند.

💡 در سال ۷۱۵ ق. /۶۹۴ خ. اختلاف شدیدی میان خواجه رشیدالدین و خواجه علیشاه گیلانی روی داد، به خاطر اینکه خزانهٔ پادشاه از وجوه دیوانی و لشکری خالی مانده و تعیین مقصر آن باعث این درگیری شده بود. اولجایتو برای حل اختلاف هر یک از ممالک ایران و آسیای صغیر را میان دو وزیر تقسیم کرد؛ ولی باز هم اختلاف و دشمنی میان این دو ادامه داشت.

💡 در سال ۷۱۱ هجری سعدالدین ساوجی به اختلاس در اموال دیوانی متهم شد و به دستور اولجایتو به قتل رسید. تاج‌الدین علیشاه و خواجه‌رشیدالدین فضل‌اللّه در قتل او مؤثر بودند ولی با این حال به نظر می‌رسد که در مرگ وی، تاج‌الدین علیشاه بیشتر از خواجه رشید مداخله داشته‌است.