امتلات

[ویکی الکتاب] ریشه کلمه:
مل ء (۴۰ بار)
(به فتح میم) پرکدن. خواه پرکردن با آب باشد یا غیرآن.. ما آسمان را تفحص کردیم و یافتیم که با نگهبانها و شهابها پر شده است. املاء: پرکردن.. اِمْتِلاء: پرشدن.. مِلْ‏ء (به کسر میم) نام مقداری است که ظرفی را پرکند. آنانکه کافراند و کافر بمیرند اگر یکیشان آنقدر طلا به عوض دهد که زمین پرشود از او پذیرفته نیست. *** مَلَأ: جماعت و جماعت اشراف. در صحاح گفته: «اَلْمَلَأُ اَلْجَماعَةُ» در قاموس و اقرب از جمله معانی آن اشراف ناس و مطلق جماعت است به معنی خُلق و مشورت نیز آمده است. طبرسی فرموده: ملاً به معنی جماعت اشراف است که هیبت آنها سینه‏ها را پر کند. راغب آن را جماعتی که بر یک رأی‏اند معنی کرده وجه تسمیه را مانند طبرسی گفته است. ناگفته نماند: در قرآن مجید هم در جماعت اشراف بکار رفته مثل. و هم در مطلق جماعت و قوم، مثل. که مراد مطلق قوم فرعون است ولی بیشتر در اشراف قوم بکار رفته است در ملحقات صحیفه سجادیّه هست: «سُبْحانَکَ حاضِرُ کُلِ مَلَأٍ» شاید. به مطلق جماعت از آن ملاء گفته شده که محلّی از زمین و یا چشم بیننده را پر می‏کنند. ملاء اعلی 1-. یعنی شیاطین به جماعت بالاتر نتوانستند گوش بدهند و از هر طرف زده می‏شوند و طرد می‏گردند. گفته‏اند: مراد از ملاء اعلی جماعت ملائکه است که شیاطین در صورت استماع کلام آنها و استراق سمع از هر طرف رانده می‏شوند و در اینصورت باید گفت: ملائکه در آسمانها اجتماعی دارند که شیاطین در صورت ورود به آن انجمن ازاخبار غیبی و از حوادث آینده مطلع می‏شوند لذا از استماع جریان آن ممنوعند. به نظر بعضی: مراد از ملاء اعلی مخلوقاتی است که در کرات آسمانی‏اند و شیاطین سعی می‏کردند به آن مکانها نزدیک شوند و اسرار بیشتری بدست آورند در «سَماء» مشروحاً گفته‏ایم که در آسمانها مخلوقات زنده وجود دارند و هم اکنون اصوات آنها را به صورت امواج بی‏سیم می‏گیرند. 2-. ظاهراً مراد از ملاء اعلی ملائکه و مراد از اختصام آنها همان است که در جواب «اِنّی جاعِلٌ فِی الْاَرْضِ خَلیفَةً» گفتند «أَتَجْعَلُ فیها مَنْ یُفْسِدُ فیها وَ یَسْفِکُ الدِّماءَ» (والله اعلم) و یا اختصاصی است که میان خویش داشتند.

💡 و در تـفـسـيـر قـمـى در ذيـل آيـه (يـوم نـقـول لجـهـنـمهـل امتلات و نقول هل من مزيد) مى گويد: اين استفهام از اين جهت شده كه خداى تعالى وعدهداده بـود جـهنم را پر كند و جهنم مالامال آتش شود. از او مى پرسد آيا پر شده اى ؟ او مىپرسد: مگر باز هم هست ؟ و منظورش اين است كه ديگر جاى خالى ندارم.

💡 وجـــوهـــى كـــه دربـــاره ســـئوال و جـــواب در آيـــه:(يـومنقول لجهنم هل امتلات و تقول هل من مزيد) و مفاد آن گفته شده است

💡 و كـوتـاه سخن آنكه: زمينه گفتار در اين سوره مساءله معاد است، و يكى از آيات برجستهآن آيـه (لقـد كنت فى غفله من هذا فكشفنا عنك غطاءك فبصرك اليوم حديد) و يكى ديگرآيه (يوم نقول لجهنم هل امتلات و تقول هل من مزيد) و يكى هم آيه (لهم ما يشاؤ ن فيهاو لدينا مزيد) است.

💡 وجوهى كه درباره سئوال و جواب در آيه:(يومنقول لجهنم هل امتلات و تقول هل من مزيد) و مفاد آن گفته شده است