اسکندر ثانی

اسکندر دوم عنوان و لقب تشریفاتی محمدبن تکش خوارزمشاه از پادشاهان دودمان خوارزمشاهی است. این لقب به‌منظور بزرگ‌داشت و تشبیه وی به اسکندر مقدونی و برجسته‌سازی جایگاه ایشان در گستره‌ی فرمانروایی به کار می‌رفته است. مورخان دوره‌ی اسلامی گاه برای پادشاهان نامدار، القاب تاریخیِ باشکوهی نظیر اسکندر یا سلیمان را به‌کار می‌بردند که نشان‌دهنده‌ی عظمت و دامنه‌ی قدرت آنان بوده است.

بر پایه‌ی منابع تاریخی، از جمله کتاب معتبر جهان‌گشای اثر عطاملک جوینی، در مراسم رسمی و اسناد دیوانی، سلطان محمد خوارزمشاه را مطابق سنت رایج، با لقب اسکندر الثانی می‌خواندند. این امر علاوه بر اشاره به موفقیت‌های نظامی و قلمرو وسیع تحت حکمرانی او، بیانگر مشروعیت و اعتبار حکومت وی در سنت پادشاهی ایران‌زمین نیز بوده است. به‌کارگیری چنین لقبی، هوشمندی سیاسی در نمایش عظمت سلطنت و ایجاد احترام در میان هم‌عصران را به نمایش می‌گذارد. برای کسب اطلاعات دقیق‌تر درباره‌ی زندگی، اقدامات و دوره‌ی فرمانروایی این پادشاه، می‌توان به مدخل مربوط به محمدبن تکش خوارزمشاه در منابع معتبر تاریخی و تذکره‌های فارسی رجوع نمود. مطالعه‌ی این منابع، جایگاه تاریخی وی را در بستر تحولات مهم منطقه، از جمله رویارویی با امپراتوری مغول، روشن‌تر خواهد ساخت.