مسجد وکیل. [ م َ ج ِ دِ وَ ] ( اِخ ) از مساجد شیراز و آثار معروف کریمخان زند، که مشتمل بر صحن وسیعی است و سر در اصلی آن در جانب شمال و شبستان آن بر جانب جنوب قرار دارد و حوضی طویل در وسط صحن و یک ردیف طاقهای بسیار متناسب در مشرق و مغرب صحن ساخته اند. شبستان جنوبی دارای 48 ستون سنگی یک پارچه عالی و منبر چهارده پله که آن هم سنگ مرمر یک پارچه است، می باشد. تاریخ بنا سال 1187 هَ. ق. تصور میرود.
این مسجد در نزدیکی باغ و عمارت موزه پارس ابنیه عمومی شهر شیراز از آثار معروف کریمخان زند که شامل مسجد و بازار و حمام و آب انبار است قرار دارد مشتمل بر صحن وسیعی است که سر دراصلی آن درجانب شمال و شبستان آن بر جانب جنوب قرار دارد ایوانی در پشت سر در و ایوان دیگری جلو شبستان واقع بوده حوضی طویل در وسط صحن و یک ردیف طاقهای بسیار متناسب در مشرق و مغرب صحن ساخته اند. شبستان جنوبی دارای ۴۸ ستون سنگی یکپارچه عالی و منبرچهارده پله که آنهم سنگ مرمر یکپارچهاست میباشد تاریخ بنا سال ۱۱۸۷ ه.ق. ( ۱۷۷۳ م. ) تصور میرود تزیینات و کاشیکاری آن در عهد کریمخان زند پایان یافته باشد بدین جهت کتیبه های کاشی در ایوان ها و قسمت های مختلف بنام فتهعلیشاه و ناصر الدین شاه و حکمرانان و شخصیتهای دیگر با ذکر سال تاریخ متعدد بچشم میخورد.کتیبه محراب اصلی آن مورخ ۱۲۴۴ میباشد. کاشیکاری های محراب را هم تعمیر نموده اند شبستانی هم در جانب مشرق وجود دارد.
مسجد وَکیل (شیراز)
مسجد وَکیل
مسجدی زیبا در شیراز. در منابع مختلف از ابنیۀ دورۀ کریم خان زند خوانده شده است؛ اما محراب مورخ ۱۰۴۴ق در این مسجد، از احتمال وجود مسجدی قدیمی تر از دورۀ صفوی در این محل حکایت دارد. تزیینات کاشی کاری فعلیِ بنا متعلق به دورۀ قاجار است؛ احتمالاً این مسجد در دورۀ کریم خان تزیین کاشی نداشته، و یا تزیینات آن کاملاً ازبین رفته اند. بنای مسجد در طول زمان بارها آسیب دید، و مرمت شد. این مسجد صحن مربع شکل وسیعی دارد، که فضاهای مسجد در پیرامون آن قرار گرفته اند. وجود دو ایوان بزرگ و مرتفع در میانۀ دو ضلع شمالی و جنوبیِ صحن، بر محور قبله تأکید می کند. این دو ایوان و نماهای پیرامون صحن، مزین به تزیینات کاشی کاری اند. شبستان بزرگی با ستون های سنگی حجاری شده در پشت ضلع جنوبی صحن، و شبستان کوچک تری در جبهۀ شرقی صحن قرار دارد. ورود به مسجد از ضلع شمالی و در امتداد محور قبله صورت می پذیرد، و دهلیزهای منشعب از هشتیِ ورودی، شخص را از طرفین ایوانِ شمالی به صحن مسجد وارد می کنند.
[ویکی فقه]
...
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.
💡 میرزا نصیر جهرمی در جهرم زاده شد. او در اصفهان به تحصیل علوم پرداخت و سپس به شیراز آمده و به منصب طبابت کریم خان زند رسید. وی مسجد وکیل شیراز را طراحی و جهت قبلهٔ آن را تعیین کرد. میرزا نصیر در سال ۱۱۹۱ قمری (۱۱۵۵ خورشیدی) در شیراز چشم از جهان فروبست و در نجف به خاک سپرده شد. فرصتالدوله شیرازی از نوادگان اوست.
💡 حمام وکیل یا گرمابه وکیل در دورهٔ زندیه بهدست کریم خان زند ساخته شد. این حمام در خیابان لطفعلیخان زند و در کانون شهر شیراز و نزدیک دیگر بناهای زمان زندیان، همچون بازار وکیل و مسجد وکیل جای دارد. از بخشهای نگریستنیِ این حمام، بخشی به نام شاهنشین است که ویژهٔ شاه بودهاست. این بنا با شمارهٔ ۹۱۷ در فهرست آثار ملی ایران ثبت و نگاشته شدهاست. موزه مردمشناسی (گرمابه) شیراز در این بنا قرار دارد.
💡 میرزا نصیر جهرمی که به خواجه نصیر ثانی نیز معروف است، پزشک، معمار، دانشمند و شاعر سده ۱۲ بود. او پزشک دربار کریم خان زند بود و طراحی مسجد وکیل شیراز و تعیین جهت قبلهٔ آن از جمله اقدامات اوست. میرزا نصیر دارای اشعاری به فارسی و عربیاست و افزون بر آن تالیفات بسیاری در پزشکی، حکمت و نجوم دارد.
💡 ایستگاه وکیلالرعایا یازدهمین ایستگاه خط ۱ متروی شیراز است. این ایستگاه در نزدیکی بازار وکیل، مسجد وکیل و حمام وکیل واقع شده است و با مساحت ۹۳/۱۳۷۳۶ متر مربع و عمق ۱۹/۳۲ متر و از نوع عمیق (۳ طبقه) سکو جزیرهای با یک طبقه تجاری است. این ایستگاه به عنوان آخرین ایستگاه خط یک مترو در تاریخ ۶ شهریور ۱۳۹۹ مورد بهرهبرداری قرار گرفت.
