پس قلعه

پس قلعه. [ پ َ ق َ ع َ ] ( اِخ ) نام قریه ای محقر در کوهستان شمالی تهران از دیه های شمیران و اکنون از ییلاقهای پایتخت است و آبشار آن معروف میباشد. کوههای پس قلعه دارای معدن سرب است. سابقاً اطلاع بر وجود این ده بعلت کوچکی و دورافتادگی وصعوبت طریق مشکل بود و بهمین سبب در مَثَل گویند: اگر فضول نباشد شاه چه میداند پس قلعه کجاست؛ مراد اینکه اگر شاه بر این قریه محقر و صعب الطریق خراج نهاده به سعایت نمامان است.

دهی است جزو بخش شمیرانات شهرستان تهران واقع در شمال دربند دارای ۲۵٠ تن سکنه. شغل اهالی گله داری و باغبانی است این قریه اکنون از ییلاقهای پایتخت ایران و آبشار آن معروف است.

پَسْ قَلْعِه
دره ای مسکونی در شمال غربی دربند. به سبب وجود قلعۀ نظامی و پراهمیتِ شمیران، که در منابع تاریخی قرن ۹ق مکرر از آن نام برده شده، به این نام شهرت یافته است. از این قلعه که بین پس قلعه و دربند قرار داشت، دیوارهایی از سنگ و ساروج، حوضی با قطر متوسط چهار متر که یک جانب آن در کوه کنده شده بود، و قطعه سنگ های قطور در دامنۀ جنوبی کوه باقی مانده است. پس قلعه ۲,۱۰۰ متر از سطح دریا ارتفاع دارد و دربند علیا نیز نامیده می شد. پس قلعه از خوش آب وهواترین مناطق شمیران است و رشته کوه اصلی البرز، به نام توچال، در شمال آن قرار دارد. در ۱۳۲۸ق، معدن سربی در پس قلعه کشف شد که تلاش برای استخراج آن به نتیجه ای نرسید. در گذشته، سه گورستان داشت و از باغ های معروف آن باغ چهل پله در کنار جادۀ آبشار بود. نقاط مهم پس قلعه اوستان یا اوسون، شیرپَلا، و درۀ آبشار است. در ۱۳۱۲ش به پس قلعه راه ماشین رو کشیدند. پس قلعه از مراکز مهم کوهنوردی در تهران است.

💡 در گذشته‌ای نه چندان دور در این محله به زبان تاتی سخن گفته‌می‌شد. البته هنوز در روستاهای دربند مانند پس قلعه زبان تاتی رایج است.

💡 بگذر سوی پس قلعه فضول ار بگذارد تا شاه نداند تو کجائی و چه و چند

💡 در دوره قاجار قریه‌های پس قلعه (در دامنه کوه)-سربند- دربند و جعفر آباد متعلق به خاندان قاجاری که مالک اکثر املاک این محدوده واین ناحیه بوده است. در اوایل دورهٔ پهلوی برای ساخت کاخ سعدآباد تمام اراضی جعفرآباد، سعدآباد و بخشی از دربند از مالکین غصب شد. کل روستای جعفر آباد در طرح کاخ از بین رفت و جز کاخ سعدآباد قرارگرفت.

💡 عمدهٔ کارهای فلزی از قبیل در و پنجره و خرپای سقف، توسط و به دست ناصر گارسچی از اعضای گروه کوهنوردی فلز کار مکانیک ساخته و توسط اعضاء به بالا حمل و نصب گردید. کلیه عملیات بنایی نیز توسط استاد تقی از اهالی پس قلعه انجام پذیرفت.