کیلکا

(کِ ) (اِ. ) ماهی کوچک خوراکی از تیرة شُک ماهیان.

ماهی کیلکا یا کیلکای چشم درشت با نام علمی Clupeonella Cultriventris و نام انگلیسی Common Kilka, Black and Caspian Sea Sprat نوعی شاه ماهی از تیره شگ ماهیان است که اولین بار در دریای سیاه و دریای آزوف و حوزه های رودخانه ای دانوب، نیستر، دنیپر، بوگ جنوبی، دن و کوبان دیده شد. برای مدتی طولانی، نوعی ماهی به نام کاسپین تیولکا ( به انگلیسی: Caspian tyulka ) که در دریای خزر زندگی می کند و در ایران به نام "ماهی کیلکا" شناخته می شود به عنوان زیر رده ای از این ماهی شناخته می شد.
۱ ) درازای آن بین ۱۰ تا ۱۳ و حداکثر ۱۵ سانتی متر است.
۲ ) میانگین طول عمر آن ۵ سال است.
۳ ) در عمق ۶ تا ۳۰ متری آب زندگی می کند.
۴ ) چربی آن حدود ٪۱۲ ورن بدنش است.
۵ ) قاعده باله مخرجی بزرگتر از قاعده باله پشتی است.
۶ ) دارای کیل شکمی فلس دار است.
۷ ) برای محافظت از خود به صورت آرایش ماهی بزرگ قرار می گیرد.
۸ ) کیسه شنا از جلو با معده و از عقب با مخرج ارتباط دارد.
۹ ) دو استخوان فک فوقانی دارند.
۱۰ ) تعداد خارهای آبششی آنها ۵۰ تا ۶۰ عدد است.
۱۱ ) فاقد پلک سوم است.
۱۲ ) دو شعاع آخری باله پشتی آنها بزرگتر از بقیه شعاع ها است.
۱۳ ) گاهی به رودخانه سفید رود وانزلی هم وارد می شود.
۱۴ ) فلس های آن دایره ای هستند.
۱۵ ) بچه ماهیان در آب های ساحلی غنی از مواد غذایی زندگی می کنند.
با ورود یک نوع ماهی ژله ای به نام شانه دار دریایی مهاجم از شاخه شانه داران ( که بومی دریای کارائیب است ) به اکوسیستم دریای خزر از طریق کانال ولگا - دن، جمعیت ماهی های کیلکا به شدت کاهش پیدا کرده و صید صنعتی کیلکا در این دریا به طور کامل نابود شد.

ماهی کوچک خوراکی از تیرة شُک ماهیان.

💡 تکثیر این شانه دار مهاجم که از پلانکتون‌ها تغذیه می‌کند، باعث کاهش چشمگیر پلانکتون‌ها که منبع تغذیه ماهی‌های کوچک، خصوصاً کیلکا ماهی‌ها شده و زنجیره غذایی آبزیان را به هم زده‌است. کاهش ۱۰ برابری ماهی‌های کیلکا در خزر که خود منبع تغذیه آبزیان بزرگتر هستند، باعث افت چشمگیر جمعیت ماهیان خاویاری و فک دریای خزر شده‌است. مهمان آخوندوف، رئیس انستیتوی پژوهش‌های آبزی پروری وزارت اکولوژی و منابع طبیعی جمهوری آذربایجان به خبرگزاری ترند می‌گوید که بر اساس نمودار آماری چند ساله، تعداد کیلکاها در جنوب خزر ۸ تا ۱۰ برابر و در نواحی میانی دریا ۵ تا ۶ برابر کاهش یافته‌است.