خیره سر

خیره سر. [ رَ / رِ س َ ] ( ص مرکب ) بیهوده گرد. بوالهوس. || سرکش. ( غیاث اللغات ). لجوج. ستهنده. عنود. یک دنده. گستاخ. بیشرم. لجاجت کننده. پندناپذیر. ( یادداشت مؤلف ):
به خیره سر شمرد سیر خورده گرسنه را
چنانکه درد کسان بر دگر کسی خوارست.رودکی.پس آنگه چنین گفت با کوهزاد
که ای دزد خیره سر بدنژاد.فردوسی.بدو گفت شاه ای بد خیره سر
چرا آمده ستی بدین بوم و بر.فردوسی.همش خیره سر دید و هم بدگمان
بدشنام بگشاد خسرو زبان.فردوسی.گروهی آنکه ندانند باز سیم از سرب
همه دروغزن و خربطند و خیره سرند.قریع الدهر.دژم گفتش افریقی جنگجوی
که رو خیره سر پهلوان را بگوی.اسدی ( گرشاسبنامه ).گفت موسی های خیره سر شدی
خود مسلمان ناشده کافر شدی.مولوی.باز بر زن جاهلان غالب شوند
زانکه ایشان تند و بس خیره سرند.مولوی.زود باشد که خیره سر بینی
بدو پای اوفتاده اندر بند.سعدی ( گلستان ).که ای خیره سر چند پویی پیم
ندانی که من مرغ دامت نیم.سعدی ( بوستان ).وین شکم خیره سر پیچ پیچ
صبر ندارد که بسازد بهیچ.سعدی ( گلستان ). || پریشان. ( غیاث اللغات ). احمق. ابله. بی عقل. غلطکار. ( ناظم الاطباء ). متحیر. گیج. دنگ. ( یادداشت بخط مؤلف ):
چنین گفت پس کای گرامی دبیر
تو کاری چنین بر دل آسان مگیر
شهنشاه ما خیره سر شد بدان
که خلعت فرستادش از دوکدان.فردوسی.پدر کشته و کشته چندان پسر
بماند اندر آن درد و غم خیره سر.فردوسی.چون ماهی شیم کی خورد غوطه چغوک
کی دارد جغد خیره سر لحن چکوک.لبیبی.سپهدار از اندیشه شد خیره سر
همی گفت این بخش یزدان نگر.اسدی.بهو ماند بیچاره و خیره سر
شدش خیره گیتی ز دل تیره تر.اسدی.

خودسر، لج باز، و گستاخ: زود باشد که خیره سر بینی / به دو پای اوفتاده اندر بند (سعدی: ۱۵۷ ).

( صفت ) ۱ - گستاخ خود سر لجوج. ۲ - بی پروا. ۳ - احمق ابله. ۴ - پریشان آشفته.

💡 همش خیره سر دید هم بدگمان بدشنام بگشاد خسرو زبان

💡 در سایۀ وی ایمنم از دیو خیره سر کز پاس اوست جوشن و برکستوان من

💡 سپهر خیره سر را تاب آن نیست زمین خاکست، آخر آسمان نیست

💡 غمی شد ز ترکش چو تیرش نماند ز لشکر یکی خیره سر را بخواند

💡 با این نگه خیره سر راه چه گیرم آن را که خیال نگه، افروخته دارد